هفته نهم بارداری – چکاپ مادر و نوزاد

هفته 9 بارداری؛ علائم، خود مراقبتی و نکات مهم

با رسیدن به هفته نهم بارداری در واقع شما روزهای اول از سه ماه اول را سپری خواهید کرد. در این روزها جنین شما نسبت به اوایل بزرگ‌تر شده و علائم بارداری شدت کمتری یافته است؛ می‌توان گفت شما بیشتر با علائم سازگار شده‌اید.

در نهمین هفته بارداری اندام‌های حیاتی جنین مانند قلب، ریه، کلیه، روده و معده به رشد و تکامل ادامه می‌دهند تا جنین شما بیش از گذشته شبیه نوزاد انسان شود.

در این مطلب از مجله‌ نوزادیار تصمیم داریم در رابطه با هفته نهم حاملگی صحبت کنیم. بنابراین اگر دوست دارید در این مورد اطلاعات بیشتری کسب کنید، با ما همراه شوید.

“The risk fell rapidly with advancing gestation; 9.4 % at 6 (completed) weeks of gestation, 4.2 % at 7 weeks, 1.5 % at 8 weeks, 0.5 % at 9 weeks and 0.7 % at 10 weeks.”

«خطر سقط به‌طور چشمگیری با پیشرفت بارداری کاهش یافت. این خطر ۹٫۴٪ در پایان هفتهٔ ششم، ۴٫۲٪ در هفتهٔ هفتم، ۱٫۵٪ در هفتهٔ هشتم، ۰٫۵٪ در هفتهٔ نهم و ۰٫۷٪ در هفتهٔ دهم بود.» منبع

وضعیت جنین در هفته نهم حاملگی

در هفته نهم بارداری جنین مرحله حساس رویانی را تکمیل کرده و رسماً وارد دوره جنینی می‌شود. این تغییر به معنای پایان شکل‌گیری اندام‌های اصلی و تمرکز بر رشد، بلوغ و عملکرد آن‌ها تا زمان زایمان است.

بررسی‌های علمی انجام شده توسط متخصصان فیزیولوژی نشان داده که جنین در هفته نهم تغییرات زیر را تجربه خواهد کرد:

• مغز با سرعت بسیار بالایی رشد می‌کند و اکنون بخش‌های اصلی آن متمایز شده‌اند. تکامل سیستم عصبی مرکزی به جنین امکان می‌دهد حرکات رفلکسی ساده‌ای را آغاز کند. این حرکات معمولا در این هفته توسط مادر قابل حس نیستند.
• فرآیند تشکیل استخوان‌ها از غضروف آغاز می‌شود. عضلات به طور پیوسته در حال رشد هستند و آرنج‌ها، زانوها و مچ‌های کوچک ساخته می‌شوند.
• قلب اکنون دارای چهار حفره اصلی است و با ریتمی قوی خون را در سراسر بدن کوچک جنین پمپاژ می‌کند.
• روده‌ها که در ابتدا در بند ناف تشکیل شده‌اند، شروع به عقب‌نشینی تدریجی به داخل حفره شکمی جنین می‌کنند، زیرا شکم به اندازه کافی بزرگ شده است. کلیه‌ها در این مرحله عملکرد ابتدایی خود را آغاز می‌کنند.
• اگرچه اندام‌های تناسلی خارجی به طور کامل شکل نگرفته‌اند، اما سلول‌های جنسی اولیه به ناحیه تناسلی مهاجرت کرده و شروع به تمایز به سمت ساختارهای تناسلی مردانه یا زنانه می‌کنند.
• لاله‌های گوش و بخش داخلی گوش شکل گرفته و رشد می‌کنند. پلک‌ها شکل گرفته و چشم‌ها را پوشانده‌اند و تا زمان اواخر بارداری بسته می‌مانند. دهان و جوانه‌های چشایی زبان نیز در حال تکامل هستند.
• کیسه زرده کوچک شده و از بین می‌رود.
• جفت به رشد خود ادامه می‌دهد تا به طور کامل وظیفه تامین مواد مغذی و اکسیژن و دفع مواد زائد را از طریق بند ناف بر عهده بگیرد.

اندازه جنین در نهمین هفته از حاملگی

در هفته نهم، جنین از فاز رویانی عبور کرده و وارد مرحله جنینی می‌شود. اندازه جنین تقریباً معادل یک گیلاس درشت است. طول آن از فرق سر تا انتهای بدن (CRL) به طور میانگین ۲.۳ تا ۲.۵ سانتی‌متر و وزن تقریبی حدود ۲ گرم می‌رسد.

علائم مادر در هفته ۹ بارداری

مادران در هفته نه حاملگی معمولا علائم زیر را تجربه خواهند کرد:

علامت	توضیحات مختصر
تهوع و استفراغ	اوج‌گیری هورمون hCG؛ شدیدترین حالت تهوع در این هفته رخ می‌دهد و محدود به صبح نیست.
خستگی مفرط	ناشی از افزایش پروژسترون و تلاش بدن برای حمایت از رشد جفت و جنین.
تکرر ادرار	فشار رحم بزرگ شده روی مثانه و افزایش حجم خون و کارکرد کلیه‌ها.
درد و حساسیت سینه‌ها	افزایش هورمون‌ها (استروژن و پروژسترون) جهت آماده‌سازی سینه برای شیردهی.
نوسانات خلقی	تأثیر شدید تغییرات هورمونی بر تعادل عصبی و احساسات (شادی، اضطراب، تحریک‌پذیری).
سوزش سر دل	شل شدن دریچه مری توسط پروژسترون و بازگشت اسید معده به مری.
نفخ و یبوست	کند شدن حرکت دستگاه گوارش به دلیل اثر هورمون پروژسترون.
افزایش ترشحات واژن	افزایش استروژن و جریان خون در لگن برای محافظت در برابر عفونت‌ها (ترشحات شیری رنگ و رقیق).

سونوگرافی در هفته نهم حاملگی

انجام سونوگرافی در هفته نهم حاملگی یکی از مهم‌ترین معاینات این دوره است که به صورت واژینال انجام می‌شود. مهم‌ترین هدف این سونوگرافی تایید زنده بودن جنین از طریق مشاهده ضربان قلب است. در این معاینه، پزشک طول تاج تا کفل (CRL) جنین را اندازه‌گیری می‌کند تا سن بارداری و تاریخ احتمالی زایمان را تخمین بزند.

پزشک موقعیت قرارگیری جنین را بررسی کرده و اطمینان حاصل می‌کند که بارداری در داخل رحم است تا ریسک بارداری خارج رحمی را رد کند.

طی سونوگرافی هفته نهم چند قلو بودن جنین و همچنین ساختارهای اصلی از جمله سر، اندام‌های در حال رشد و محل جفت نیز ارزیابی می‌شوند.

آزمایشات هفته 9 حاملگی

در هفته نهم بارداری، یک آزمایش خون انجام می‌گیرد تا وضعیت سلامت مادر و همچنین خطرهای احتمالی بارداری مشخص شود. این آزمایش شامل بررسی‌هایی نظیر گروه خونی و فاکتور Rh، شمارش کامل سلول‌های خونی (CBC) برای بررسی کم‌خونی، سطح هورمون‌های بارداری مانند hCG)، قند خون و غربالگری بیماری‌های عفونی مهم مانند هپاتیت B و C، سیفلیس و HIV است. در برخی موارد ممکن است آزمایش ادرار نیز درخواست شود.

تغذیه در هفته نهم بارداری

متخصصان تغذیه به مادران باردار توصیه می‌کنند در نهمین هفته از حاملگی رژیم غذایی خود را سرشار از میوه‌، سبزیجات، پروتیین و حبوبات کرده و مصرف لبنیات را فراموش نکنند. به این افراد توصیه می‌شود پس از میل کردن غذا بلافاصله دراز نکشند تا دستگاه گوارش فرصت هضم غذا را داشته و علائم بارداری تشدید نشود.

در جدول زیر لیستی از مهم‌ترین مواد غذایی برای هفته ۹ بارداری را مشاهده خواهید کرد:

گروه مواد غذایی	مواد مغذی اصلی	مثال‌های غذایی
سبزیجات و صیفی‌جات	اسید فولیک، آهن، کلسیم، فیبر، ویتامین C و K	اسفناج، کلم‌پیچ، کلم بروکلی، کاهو، برگ چغندر، شاهی، جعفری، گشنیز، شبدر، گوجه فرنگی، هویج، فلفل دلمه‌ای قرمز، فلفل دلمه‌ای زرد، فلفل دلمه‌ای نارنجی، کدو حلوایی، کدو سبز، بادمجان، ذرت، نخود سبز، سیب‌زمینی شیرین، سیب‌زمینی معمولی، چغندر، شلغم، قارچ، کرفس، پیاز، سیر، جوانه گندم، جوانه ماش، گل کلم، آووکادو، زیتون، لوبیا سبز، کنگر فرنگی، مارچوبه، تره، ریحان، نعنا، پونه.
میوه‌ها	ویتامین C، پتاسیم، فیبر، فولات، قند طبیعی	پرتقال، گریپ‌فروت، نارنگی، لیمو شیرین، لیمو ترش، توت فرنگی، بلوبری، تمشک، شاه‌توت، گیلاس، موز، سیب، گلابی، انار، کیوی، انگور، خربزه، طالبی، هندوانه، زردآلو، آلو، انجیر، هلو، شلیل، خرما، نارگیل، انبه، آناناس (به میزان کم)، طالبی، ازگیل، سنجد، آلبالو، قیسی.
پروتئین‌ها (حیوانات و گیاهی)	پروتئین، آهن، اسید آمینه، DHA، ویتامین B12	گوشت گوساله (لخم)، گوشت گوسفندی (لخم)، سینه مرغ، بوقلمون، تخم‌مرغ کامل، سفیده تخم‌مرغ، زرده تخم‌مرغ، ماهی سالمون، کنسرو ماهی تن، میگو، ماهی قزل آلا، توفو، سویا شیر، غلاف سویا (اِدامامه)، پنیر ریکوتا، پنیر کاتیج، گوشت شترمرغ، بلدرچین، میگو.
حبوبات و غلات کامل	فیبر، فولات، پروتئین، آهن، کربوهیدرات‌های پیچیده، منیزیم	لوبیا قرمز، لوبیا سفید، لوبیا چشم بلبلی، لوبیا چیتی، عدس، نخود، نخود فرنگی، ماش، جو دو سر، نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای، ماکارونی سبوس‌دار، گندم کامل، کینوا، بلغور، غلات غنی شده صبحانه، جو، ارزن، گندم سیاه، ذرت بوداده (بدون کره زیاد).
لبنیات و منابع کلسیم	کلسیم، پروتئین، ویتامین D، ویتامین B12	شیر (کم‌چرب، پاستوریزه)، ماست (ساده، یونانی)، پنیر (پاستوریزه، سفت)، دوغ، کشک، شیر سویا غنی شده، شیر بادام غنی شده، شیر برنج غنی شده، ماست کفیر، پنیر پارمزان، پنیر فتا (پاستوریزه)، پنیر خامه‌ای (پاستوریزه).
آجیل‌ها و دانه‌ها	اسیدهای چرب ضروری (امگا ۳)، فیبر، پروتئین، فولات، آهن، منیزیم	بادام، گردو، پسته، فندق، بادام زمینی، کره بادام زمینی، بادام هندی، تخمه آفتابگردان، دانه کدو تنبل (تخمه کدو)، دانه چیا، دانه کتان، کنجد، ارده، چلغوز، دانه شاهدانه، ماکادمیا، دانه کاج، کره بادام.
نوشیدنی‌ها و موارد جانبی	آب، فیبر، پتاسیم، مقابله با تهوع	آب تصفیه‌شده، آب پرتقال (طبیعی)، اسموتی (میوه و سبزیجات تازه)، چای زنجبیل، دمنوش بابونه، آب قلم، آبگوشت مرغ، آب سبزیجات، شیر کم‌چرب، روغن زیتون، سرکه سیب (به میزان کم).

علت نزدن قلب جنین در هفته نهم

بسیاری از مادران در هفته نهم بارداری به تجویز پزشک سونوگرافی واژینال را تجربه خواهند کرد. انتظار می‌رود در این سونوگرافی صدای قلب جنین به وضوح شنیده شود. در غیر این صورت احتمالات زیر مطرح می‌شود:

• سن بارداری اشتباه محاسبه شده و قلب جنین هنوز شکل نگرفته است.
• موقعیت رحم و دستگاه سونوگرافی به گونه‌ای است که فرصت شنیده شدن صدای قلب جنین را نمی‌دهد.
• بارداری توقف خورده و جنین در شکم مادر مرده است.
• قلب جنین به درستی کار نمی‌کند.

در صورت شنیده نشدن صدای قلب جنین در هفته ۹ بارداری، پزشک معمولا از مادر می‌خواهد چندین روز دیگر مکرر سونوگرافی را تکرار کند تا نتیجه نهایی اعلام گردد.

علائم سقط هفته نهم حاملگی

پس از شنیدن صدای قلب جنین، احتمال سقط به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد. متخصصان و محققان بر این باورند که احتمال سقط جنین از هفته هشتم بارداری به بعد بین ۲ تا ۴ درصد است. مادرانی که در این بازه زمانی سقط را تجربه می‌کنند معمولا علائم زیر را خواهند داشت:

• احساس درد یا گرفتی در شکم و لگن
• خونریزی
• دفع لخته خون
• توقف علائم بارداری

علت سقط جنین در هفته 9 بارداری

برخی از والدین پس از اینکه در هفته نهم جنین خود را از دست می‌دهند با این سوال مهم روبه‌رو می‌شوند که علت سقط در هفته نهم چیست؟

به طور کلی گفته می‌شود مشکلات کروموزومی، نقایص ژنتیکی، استرس، عفونت، سبک زندگی اشتباه، مصرف الکل و دخانیات، اختلالات سیستم ایمنی، مشکلات هورمونی، اختلالات و بیماری‌های رحم از مهم‌ترین دلایل سقط در هفته نهم حاملگی هستند.

تعیین جنسیت در هفته نهم بارداری

اندام‌های جنسی جنین در نهمین هفته از بارداری هنوز به طور کامل تکامل نیافته است. به همین دلیل در سونوگرافی نمی‌توان جنسیت را مشخص کرد. همین موضوع باعث شده تا بسیاری از والدین کنجکاو به دنبال علائم بارداری پسر یا دختر در هفته نهم باشند. باید بدانید اینها یک سری باورهای غلط بوده که از زمان‌های قدیم تابه الان مانده است. هیچ فردی بدون انجام سونوگرافی نمی‌تواند به شما بگوید جنین‌تان دختر است یا پسر. پس توصیه می‌شود تا زمان انجام سونوگرافی حاملگی منتظر بمانید.

خونریزی در هفته نهم بارداری نشانه چیست؟

خونریزی هفته نهم حاملگی همیشه نشانه پایان بارداری نیست. گاهی این علامت پس از داشتن رابطه جنسی به دلیل حساس شدن دهانه بروز می‌کند. گاهی نیز علت آن مربوط به تغییرات لانه‌گزینی است. با این وجود احتمال سقط نیز وجود دارد. به خصوص اگر خونریزی متوسط تا شدید و به همراه لخته و درد باشد.

در چنین شرایطی باید استرس خود را کنترل کرده و در اولین فرصت خود را به پزشک برسانید. فراموش نکنید حتی اگر سقط رخ نداده باشد، استرس می‌تواند ریسک آن را افزایش دهد.

سفر در هفته 9 بارداری

مادرانی که حاملگی آن‌ها کم خطر است و پزشکی ریسکی برای سقط خود‌به‌خودی نمیبیند، می‌توانند در هفته نهم سفر کرده و از مزایای سفر بهره‌مند شوند.

البته بهتر است تا جای ممکن است انجام سفرهای طولانی بپرهیزید اما در صورت الزام مصرف زیاد مایعات، توجه به رژیم غذایی و خواب، داشتن تحرک کافی و پرهیز از نشستن طولانی مدت توصیه می‌شود.

اگر در هفته ۹ حاملگی تصمیم دارید با هواپیما سفر کنید، پوشیدن جوراب واریس و بستن درست کمربند به گونه‌ای که فشاری به شکم وارد نکند، الزامی است.

خود مراقبتی در هفته نهم بارداری

در هفته نه بارداری توجه به نکات زیر برای کاهش ریسک سقط و تجربه یک حاملگی کم خطر الزامی است:

• با توجه به رشد رحم و حساسیت سینه‌ها، استفاده از لباس‌های تنگ می‌تواند آزاردهنده باشد. لباس‌های گشاد و زیرپوش‌های نخی و راحت به بدن شما فضای کافی از فشار بر شکم جلوگیری می‌کنند. به همین دلیل توصیه می‌شود لباس‌های راحت بپوشید.
• با افزایش حجم خون و کشیدگی پوست در دوران بارداری ممکن است خشکی یا خارش ایجاد شود. استفاده از لوسیون‌ها و روغن‌های مخصوص بارداری (بدون فتالات و پارابن) به حفظ رطوبت پوست کمک می‌کند.
• به دلیل افزایش حساسیت پوست در برابر نور خورشید، توصیه می‌شود هنگام خروج از منزل از کرم ضد آفتاب با فاکتور حفاظتی بالا استفاده کنید.
• نوسانات خلقی و احساس اضطراب در این هفته طبیعی است. برای مدیریت بهتر این احساسات، مدیتیشن، گفتگو با همسر، خانواده یا دوستان مورد اعتماد را امتحان کرده و زمانی را به فعالیت‌های لذت‌بخش و سرگرمی‌های مورد علاقه خود اختصاص دهید.
• مصرف الکل، استعمال دخانیات (سیگار کشیدن فعال یا در معرض دود سیگار قرار گرفتن) و استفاده از داروهای غیرمجاز در دوران بارداری ریسک سقط جنین و مشکلات جدی رشدی را افزایش می‌دهد. بنابراین از مصرف دخانیات و الکل بپرهیزید.
• مصرف کافئین را به حداکثر یک فنجان قهوه در روز کاهش دهید.
• فعال بمانید. فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی سریع، شنا یا یوگای دوران بارداری (پریناتال یوگا) به تقویت استقامت بدنی، بهبود خلق‌وخو و تسهیل خواب کمک می‌کند. قبل از شروع هر برنامه ورزشی جدید، با پزشک متخصص خود مشورت کنید تا از ایمن بودن آن برای وضعیت خود اطمینان حاصل نمایید.
• خستگی مفرط در هفته نهم بارداری کاملاً شایع است. به بدن خود اجازه دهید تا با تغییرات هورمونی سازگار شود و در صورت نیاز در طول روز چرت بزنید. یک روتین خواب منظم ایجاد کنید و شب‌ها ۷ تا ۹ ساعت خواب با کیفیت داشته باشید. فراموش نکنید خواب کافی نقش مهمی در سلامت جسمی و رشد مغز جنین دارد.
• نوشیدن آب فراوان بدن شما را هیدراته نگه می‌دارد، مواد مغذی را به جنین می‌رساند و از یبوست و عفونت‌های دستگاه ادراری پیشگیری می‌کند. توصیه می‌شود در طول روز حداقل ۸ لیوان آب بنوشید.
• انجام به موقع کلیه ویزیت‌های دوران بارداری آزمایش‌های غربالگری پیشنهادی ضروری است.

نتیجه‌گیری

در این مطلب سعی کردیم هر آنچه را که نیاز است در رابطه با هفته نهم بارداری بدانید، در اختیار شما قرار دهیم. معاینه منظم پزشکی، پرهیز از انجام کارهای سنگین، داشتن تحرک و ورزش در صورت اجازه پزشک، برخورداری از یک رژیم غذایی استاندارد و دوری از استرس شانس تجربه‌ی یک زایمان راحت و آسان را فراهم خواهد کرد.