هفته سیزدهم بارداری | در این هفته چه میگذرد؟
اگر وارد هفته سیزدهم بارداری شدهاید ابتدا به شما تبریک میگوییم؛ تقریبا نصف بیشتر سختیهای بارداری را پشت سر گذاشتهاید. جنین شما حالا شباهت بیشتری به نوزاد دارد و علائم بارداری به طور قابل توجهی کاهش یافته است.
خبر خوب اینکه خطر سقط شما نسبت به هفتههای گذشته به طور قابل توجهی کاهش یافته است. با در نظر گرفتن یک سری نکات مراقبتی میتوانید این هفته را نیز مانند هفتههای گذشته با موفقیت پشت سر بگذارید.
در این مطلب از مجلهی شرکت خدمات درمانی نوزادیار تصمیم داریم در رابطه با هفته سیزدهم بارداری صحبت کنیم. توصیه میکنیم این مطلب را بخوانید.
“Recent studies have shown that the first trimester visit at 11–13 weeks provides important information that may help to predict pregnancy complications and improve pregnancy outcomes.”
«مطالعات اخیر نشان دادهاند که مراجعه در سهماههٔ اول بارداری در هفتههای ۱۱ تا ۱۳ اطلاعات مهمی فراهم میکند که ممکن است به پیشبینی عوارض بارداری و بهبود نتایج بارداری کمک کند.» منبع
علائم هفته سیزدهم بارداری
اگرچه علائم در هفته سیزدهم بارداری نسبت به قبل کاهش یافته اما همچنان مشاهده میشود. در جدول زیر میتوانید برخی از این نشانهها و راههای کنترل آن را مشاهده کنید:
| علامت | توضیح کوتاه | زمانهایی که بیشتر احساس میشود | راههای مدیریت و کاهش |
| کاهش تهوع | تهوع معمولاً رو به کاهش میرود | صبحها ممکن است هنوز کمی باقی بماند | وعدههای کوچک، پرهیز از غذاهای چرب |
| افزایش انرژی | خستگی سهماهه اول کمتر میشود | معمولاً از اواسط روز | خواب کافی، تغذیه مناسب |
| درد و کشیدگی رباطها | رشد رحم باعث کشیدگی رباطهای اطراف میشود | هنگام بلند شدن، چرخیدن در رختخواب، راه رفتن سریع | حرکات آرام، استراحت، گرمکردن ملایم |
| نفخ و یبوست | هورمون پروژسترون حرکت روده را کند میکند | بعد از غذا یا آخر شب | مصرف فیبر، آب کافی، پیادهروی سبک |
| ترشحات واژینال بیشتر و افزایش نیاز جنسی | افزایش جریان خون و هورمونها | در طول روز، هنگام فعالیت | لباس نخی، رعایت بهداشت، پرهیز از دوش واژینال |
| سردرد خونریزی لثه | تغییرات هورمونی و کمآبی | عصرها یا بعد از کمخوابی | نوشیدن آب، استراحت، پرهیز از گرسنگی طولانی |
| گرفتگی بینی | تورم مخاط بینی | صبحها و هنگام خواب | بخور، مرطوبکننده هوا، نوشیدن مایعات |
| افزایش اشتها | بدن انرژی بیشتری میخواهد | معمولاً عصرها | میانوعدههای سالم، کنترل قند خون |
| تغییرات خلقی | نوسانات هورمونی | شبها یا هنگام خستگی | استراحت، صحبت با اطرافیان، فعالیت آرامبخش |
| بزرگتر شدن شکم و کشیدگی پوست در ناحیه شکم و سینه | رحم از لگن خارج میشود | در پایان هفته ۱۳ بیشتر مشخص میشود | لباس راحت، کمربند بارداری در صورت نیاز |
علائم هفته سیزدهم بارداری دوقلو
مادرانی که دوقلو باردار هستند به دلیل بالاتر بودن سطح هورمونهای بارداری نسبت به مادران دارای جنین تک قلو علائم شدیدتری را تجربه خواهند کرد.
در این افراد حالت تهوع شدید بودن، شکم بزرگتر است و فشار بیشتری به کمر وارد میشود. جالب است بدانید خستگی و افزایش وزن نیز در این مادران بیشتر مشاهده میشود.
حرکات جنین در هفته ۱۳ بارداری
مادران باردار معمولا از هفته شانزدهم به بعد شروع حرکات فرزند خود را احساس میکنند اما خوب است بدانید جنین سیزده هفته میتواند در شکم بچرخد، دستان خود را مشت کند و انگشتان خود را بمکد.
این نکته را در نظر داشته باشید که در بارداری اول معمولا حرکات جنین دیرتر احساس میشود.
جنین در هفته سیزدهم کجای شکم قرار دارد؟
در هفته سیزدهم بارداری رحم در حال خارج شدن از لگن است اما هنوز به طور کامل از لگن خارج نشده؛ بنابراین گفته میشود جنین در لگن قرار دارد. فرزند شما زیر نافتان است و کم کم به سمت بالا حرکت میکنند. برخی از مادران گزارش دادهاند در هفته سیزدهم حرکات جنین خود را احساس میکنند، برخی دیگر به دلیل کوچک بودن جنین چیزی احساس نخواهند کرد.
در هفته سیزدهم بارداری جنین چه شکلی است؟
جنین در هفته سیزدهم شباهت بسیار زیادی به نوزاد دارد. با این تفاوت که هنوز سر نسبت به بدن بزرگتر است. در این هفته فرزند شما پوستی نازک و شفاف داشته و موهای کرکی آن در حال رشد است. انگشتان ایجاد شده و جنین گاهی آنها را میمکد. روده به شکم انتقال یافته و کلیه نیز فعالیت خود مبنی بر ساخت ادرار را آغاز کرده است.

تغییرات جنین هفته سیزدهم بارداری
جنین در سیزدهمین هفته بارداری یک سری تغییرات را پشت سر خواهد گذاشت. در جدول زیر میتوانید برخی از این تغییرات را مشاهده کنید:
| دستهبندی | توضیحات علمی و قابل فهم |
| ظاهر و ساختار بدن | چهره و اندامها شبیه انسان شدهاند؛ سر هنوز بزرگتر است در حال متناسب شدن با بدن است آلت تناسلی و تارهای صوتی رشد میکنند کبد و لوزالمعده در حال فعالیت است
|
| سیستم استخوانی و عضلانی | استخوانها در حال سخت شدناند؛ انگشتان دست و پا کاملتر شده و توان خم شدن دارند برجستگیهای اثر انگشت شروع به ایجاد شدن میکنند جنین توانایی بلعیدن پیدا میکند
. |
| حرکت و واکنشها | جنین میتواند دستها و پاها را حرکت دهد؛ ممکن است انگشت شست را بمکد؛ حرکات هنوز برای مادر قابل احساس نیست
|
| حواس و مغز | رشد مغز سریع است؛ اندامهای حسی در حال تکاملاند؛ تارهای صوتی در حال شکلگیریاند
|
| سیستمهای داخلی | کلیهها فعال شده و ادرار تولید میکنند؛ رودهها وارد شکم شدهاند؛ کبد، لوزالمعده و طحال شروع به فعالیتهای اولیه کردهاند
|
| سیستم عصبی | ارتباطات عصبی بیشتر میشود و سیستم عصبی مرکزی در حال تکامل است
|
| پوست و مو | پوست نازک است و تولید ملانین آغاز شده؛ موهای بسیار ظریف (لانگو) ممکن است روی بدن ظاهر شوند
|
| قلب و گردش خون | قلب با ریتم منظم میتپد و خون را در سراسر بدن پمپاژ میکند
|
اندازه شکم در هفته سیزدهم بارداری
اندازه شکم در هفته سیزده بارداری تحت تاثیر فاکتورهای مختلفی مانند ژنتیک، قد و وزن، قدرت عضلات شکم و … متفاوت است. در بیشتر بانوان اندازه شکم هفته سیزدهم یک برآمدگی کوچک است. در واقع میتوان گفت از این هفته به بعد نشانههای باردار بودن در اندام فرد، خود را بیشتر نمایان میکند.
اندازه جنین هفته سیزدهم بارداری
جنین هفته سیزدهم حدود ۷۳ گرم وزن و ۶.۷ سانتیمتر طول دارد. بسته به ژنتیک، میزان تغذیه مادر، شرایط سلامتی و … اندازه جنین ممکن است کمتر یا بیشتر باشد.

سقط جنین هفته سیزدهم بارداری
متخصصان زنان و زایمان و جنینشناسان براین باورند در هفته سیزدهم احتمال سقط وجود دارد. اگرچه نسبت به هفته اول بارداری بسیار کمتر است اما صفر نیست. با ورود به سه ماهه دوم بارداری احتمال سقط جنین به طور قابل توجهی کاهش خواهد یافت. از مهمترین علائم سقط جنین هفته سیزدهم میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- خونریزی و لکه بینی شدید
- سرگیجه و احساس بیماری
- خروج بافت و مایعات از واژن
- گرفتگی کمر و لگن
- درد شدید در شکم و کمر
تغییرات بدن هفته سیزدهم حامله بودن
در هفته سیزدهم حاملگی، به دلیل کاهش هورمونها، سطح انرژی شما افزایش یافته و خستگی رفع میشود. شکم بزرگتر دیده شده و کشیدگی در ناحیه پا و شکم احساس خواهد شد. بر روی پوست و سینهها ممکن است شاهد رگها باشید.
انقباض رحم در هفته ۱۳ بارداری
اگر در هفته سیزدهم بارداری انقباضهای خفیفی را در رحم خود احساس میکنید، این موضوع کاملا طبیعی است. در پزشکی به این شرایط براکستون هیکس (زایمان کاذب) گفته میشود که طبیعی بوده و نوعی تمرین زایمان است.
چنانچه انقباض رحم در ساعت بیش از ۴ دفعه انجام گیرد و منظم و دردناک باشد، باید هرچه سریعتر برای بررسی احتمال عفونت و زایمان زودرس به پزشک مراجعه کرد.
حالت تهوع در هفته سیزدهم بارداری
افزایش هورمونهای حاملگی، تغییر الگوی غذایی، استرس و کاهش تحرک در دوران بارداری باعث میشود تا بسیاری از مادران باردار حالت تهوع را تجربه کنند. گفتنی است این علامت در هفته سیزدهم معمولا به دنبال کاهش ترشحات هورمونهای بدن، کمتر میشود.
پرهیز از مصرف غذاهای چرب و سنگین، تقسیمبندی وعدههای غذایی بزرگ به وعدههای کوچک نقش بسیار موثری در کنترل این علامت خواهد داشت.
درد واژن در هفته ۱۳ بارداری
در سیزدهمین هفته بارداری جریان خون به سمت رحم به طور قابل توجهی افزایش مییابد. همین موضوع باعث میشود تا فشار بیشتری به واژن وارد شده و درد در این ناحیه احساس شود.
درد واژن اگر با سوزش و ترشحات غیر عادی همراه گردد میتواند نشانه عفونت باشد.
خونریزی در هفته ۱۳ بارداری
خونریزی در هر زمان از بارداری به عنوان یک علامت خطر سقط در نظر گرفته میشود و نیاز به بررسی پزشکی دارد. اگر خونریزی شدید باشد، احتمال ختم بارداری زیاد است. بهتر است بلافاصله پس از مشاهده خونریزی بدون با کنترل استرس، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
درد زیر شکم در هفته ۱۳ بارداری
درد زیر شکم در صورتی که یک طرفه و شدید نباشد، طبیعی است. این درد به دنبال کشیدگی رحم در اثر رشد جنین رخ میدهد.
این نکته را در نظر داشته باشید که دردهای شدید زیر شکم که معمولا یک طرفه هستند، نمیتوانند نشانه عفونت باشند.
دل درد و کمر درد در هفته ۱۳ بارداری
از مهمترین دلایل دل درد و کمر درد در هفته ۱۳ بارداری میتوانیم به تغییرات هورمونی، افزایش وزن و کشیدگی رباطهای رحم (درد رباط گرد) نسبت دهیم.
چنانچه این درد با خونریزی و سرگیجه همراه شود باید توسط پزشک بررسی گردد.
سردرد در هفته ۱۳ بارداری
استرس شدید، کم آبی بدن و تغییرات هورمونی در دوران بارداری میتواند خود را به شکل سردرد نشان دهد. انتظار میرود با ورود به سه ماهه دوم بارداری این علامت به طور قابل توجهی کاهش یابد. اگر چنین اتفاقی رخ نداد، ممکن است به پرهاکلامپسی مبتلا شده باشید.
پرهاکلامپسی یکی از بیماریهای دوران بارداری است که با افزایش وزن، افزایش فشار خون، سردرد و تاری دید مشخص میشود.
لکه بینی در هفته ۱۳ بارداری
اکثر زنان گزارش کردهاند که در هفته ۱۳ بارداری، لکه بینی را تجربه کردهاند؛ با این وجود نباید از کنار این علامت به سادگی عبور کرد. چرا که اگر همراه با دل درد و کمردرد یا خونریزی باشد، میتواند به عنوان نشانه ختم بارداری در نظر گرفته شود. بهترین راهکار این است که پس از مشاهده لکه بینی، بلافاصله این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.
تعیین جنسیت هفته سیزدهم بارداری
از آنجایی که در هفته سیزدهم حاملگی، اندامهای جنسی جنین کوچک است و به وضوح دیده نمیشود، نمیتوان در سونوگرافی جنسیت را مشخص کرد. در این مرحله دو راه پیش روی شما قرار خواهد گرفت؛ یا اینکه تا هفته هجدهم بارداری صبور باشید یا اگر خیلی عجله دارید جنسیت فرزندتان را بدانید از هفته دهم بارداری به بعد تست ژنتیکی NIPT انجام دهید.
علائم جنین پسر در هفته سیزدهم بارداری
قدیمیترها میگویند اگر مادر باردار دارای پوستی روشنتر در دوران بارداری باشد، فرم شکم او به سمت پایین متمایل شود و بسیار ویار شوری کند، فرزند او پسر است. لازم به ذکر است موارد گفته شده جزو فرضیههایی است که هیچ گاه به اثبات نرسیده، بنابراین نمیتوان به آنها اکتفا کرد.
علائم بارداری دختر در هفته ۱۳
برخی باورهای سنتی رایج وجود دارد که گفته میشود تمایل مادر باردار برای مصرف شیرینی، بالاتر بودن برجستگی شکم و همچنین حالت تهوع شدید نشانه بارداری دختر است. در این مورد باید بگوییم تاکنون هیچ یک از منابع علمی علائم ذکر شده را به عنوان نشانهای برای دختر بودن جنین ذکر نکرده است. طبیعی است در دوران بارداری به شیرینی یا دیگر مواد غذایی تمایل داشته باشید و دچار حالت تهوع شدید شوید. این موضوع ربطی به جنسیت جنین شما ندارد.
آزمایش های هفته سیزدهم بارداری
در هفته سیزدهم باردار بودن معمولا علاوهبر بررسی علائم حیاتی، اندازهگیری ارتفاع رحم و بررسی وضعیت عمومی سلامتی مادر آزمایش ادرار، قند خون، چربی خون، شمارش گلبولهای خونی، سنجش ویتامینها نیز انجام میگیرد.
در صورتی که مادر بیشتر از ۳۵ سال سن داشته باشد یا خطر بیماریهای ژنتیکی مشاهده شود، ممکن است انجام تستهای ژنتیکی زیر نیز توصیه گردد:
- آزمایش خون غربالگری سهماهه اول (First Trimester Screening) برای بررسی ریسک اختلالات کروموزومی مثل سندرم داون (تریزومی ۲۱)، تریزومی ۱۸ و تریزومی ۱۳
- آزمایش ضخامت پشت گردن جنین / سونوگرافی NT (Nuchal Translucency Test) برای ارزیابی احتمال اختلالات کروموزومی از طریق اندازهگیری فضای پشت گردن جنین
- آزمایش سلفری (تست DNA آزاد جنینی / NIPT) برای غربالگری اختلالات کروموزومی با بررسی DNA جنینی در خون مادر
- نمونهبرداری از پرزهای جفتی (CVS – Chorionic Villus Sampling) برای تشخیص قطعی ژنتیکی
سونوگرافی هفته سیزدهم بارداری
در هفته سیزدهم بارداری برای بررسی سلامت جنین، سنجش ضربان قلب و تعیین سن بارداری سونوگرافی انجام میگیرد. البته اگر در هفتههای پیشین سونوگرافی انجام دادهاید نیازی به انجام دوباره در هفته سیزدهم نخواهید داشت.
برخی از مهمترین سونوگرافیهایی که ممکن است در هفته سیزدهم تجویز شوند عبارتند از:
- سونوگرافی ترانسشکمی (Transabdominal Ultrasound): سونوگرافی معمولی که از روی شکم انجام میشود و برای بررسی رشد جنین، ضربان قلب و آناتومی اولیه کاربرد دارد.
- سونوگرافی ترانسواژینال (Transvaginal Ultrasound): سونوگرافی داخلی با مبدل از طریق واژن که در اوایل بارداری برای گرفتن تصاویر دقیقتر از جنین و رحم استفاده میشود.
- سونوگرافی NT (ضخامت پشت گردن): بخشی از غربالگری سه ماهه اول است که ضخامت مایع پشت گردن جنین را اندازهگیری میکند تا احتمال اختلالات کروموزومی بررسی شود.
- سونوگرافی NB (استخوان بینی): جهت بررسی وجود استخوان بینی جنین که همراه با NT در همان بازه برای غربالگری استفاده میشود.
- سونوگرافی داپلر: جهت بررسی جریان خون در عروق جفت و جنین برای تشخیص مشکلات گردش خون در موارد نیاز انجام میگیرد.
- سونوگرافی سه بعدی یا چهار بعدی: تصویربرداری پیشرفتهتر که جزئیات بیشتر از ساختار جنین را نشان میدهد و معمولاً بهصورت انتخابی و نه روتین انجام میشود.
رژیم غذایی هفته سیزدهم بارداری
در سیزدهمین هفته بارداری، باید بیشتر از گذشته به تغذیه خود اهمیت دهید تا جنین شما فرصت کافی برای رشد و تکامل داشته باشد. متخصصان تغذیه مصرف مواد غذایی زیر را به مادران باردار در هفته سیزدهم توصیه میکنند:
| گروه غذایی | مواد غذایی پیشنهادی | دلیل اهمیت | نکات مصرف |
| پروتئینها | مرغ، ماهی کمجیوه، تخممرغ، حبوبات | رشد بافتهای جنین | روزانه ۲–۳ وعده |
| لبنیات | شیر، ماست، پنیر | تأمین کلسیم | فاصله با آهن رعایت شود |
| میوهها | سیب، پرتقال، موز | تأمین ویتامین C و فیبر | ۲–۳ واحد در روز |
| سبزیجات | اسفناج، بروکلی، هویج | تأمین فولات و فیبر | حداقل ۲ بشقاب در روز |
| غلات کامل | نان سبوسدار، جو دوسر | انرژی پایدار | ۳–۴ وعده در روز |
| چربیهای سالم | آووکادو، روغن زیتون | رشد مغز جنین | مصرف کم اما منظم |
| آب و مایعات | آب، دمنوش مجاز | جلوگیری از کمآبی | حداقل ۸ لیوان در روز |
| میانوعدهها | مغزها، میوه خشک | جلوگیری از افت قند خون | ۲ میانوعده سبک در روز |
مکملها هفته سیزدهم بارداری
در هفته سیزدهم باردار بودن، پزشک ممکن است بر اساس آزمایش خونی که از شما دریافت کند، چندین مکمل را پیشنهاد دهد.
در جدول زیر میتوانید مهمترین مکملهایی که در این هفته تجویز میشوند را مشاهده کنید:
| نام مکمل | دلیل مصرف | زمان مصرف |
| اسید فولیک | پیشگیری از نقص لوله عصبی | هر زمان از روز |
| آهن | جلوگیری از کمخونی | بین وعدهها |
| ویتامین دی | تقویت استخوانها | همراه غذا |
| کلسیم | سلامت استخوان جنین | شب یا همراه غذا |
| امگا 3 | رشد مغز جنین | همراه غذای چرب |
| مولتیویتامین بارداری | تأمین ریزمغذیها | صبح همراه غذا |
| ید | رشد مغز جنین | همراه مولتیویتامین |
مسافرت در هفته سیزده بارداری
در هفته سیزدهم حاملگی علائم بارداری شما به طور قابل توجهی کاهش مییابد؛ بنابراین میتوانید به راحتی سفر بروید. البته سفرهای پرریسک و رانندگی برای مسافتهای طولانی توصیه نمیشود. پرواز با هواپیما در این هفته برای شما بلامانع است. با این وجود توصیه میشود حتما قبل از مسافرت با پزشک خود مشورت کنید. همین در طول مسافرت از خستگی کردن خود بپرهیزید.
ورزش در هفته سیزدهم حاملگی
ورزش کردن در هفته سیزدهم حامله بودن به شرطی که موجب آسیب دیدن مادر و جنین نشود مجاز است. متخصصان ورزشی به مادران باردار توصیه میکنند در طول روز حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت مفید مانند پیادهروی، یوگا و پیلاتس بارداری انجام دهید تا در هنگام زایمان درد کمتری را احساس کنید. همچنین توصیه میشود از انجام ورزشهای پرشی و سنگین و خطرناک مانند دو، اسکیت و … بپرهیزید.
نحوه صحیح خوابیدن در هفته سیزدهم بارداری
در سیزدهمین هفته حاملگی بهتر است از خوابیدن به کمر بپرهیزید. چرا که در این پوزیشن ممکن است به کمر شما فشار وارد شود. بهترین پوزیشن برای خوابیدن در دوران بارداری، خوابیدن به دست چپ در حاملگی که یک بالش کوچک زیر پا است، میباشد. در این شرایط خونرسانی به بدن بهتر انجام میگیرد.
رابطه جنسی هفته سیزدهم حامله بودن
اگر بارداری طبیعی را پشت سر میگذارید، رابطه جنسی در هفته سیزدهم بارداری برای شما بلامانع است. با این وجود ضروری است سراغ پوزیشنهای بارداری بروید تا خطری سلامت شما و جنینتان را تهدید نکند.
مراقبت های هفته ۱۳ بارداری
برای اینکه بتوانید از هفته سیزدهم باردار بودن به راحتی عبور کنید، الزامی است به نکاتی که در ادامه بیان میکنیم، توجه کنید:
- نوشیدن مایعات را جدی بگیرید و حداقل در طول روز ۱۰ لیوان آب بنوشید.
- استراحت کنید و به هیچ عنوان به خود بیخوابی ندهید.
- از انجام فعالیتهای سنگین بپرهیزید.
- مصرف میوهها، سبزیجات، گوشت و حبوبات را جدی بگیرید و تا جای ممکن مصرف غذاهای شور، فست فودی و چرب و بسیار شیرین بپرهیزید.
- لباسهای راحت و گشاد بپوشید و در طول روز حداقل دو بار لباس زیر خود را تعویض کنید.
- با مرطوب کردن پوست خود از کشیده شدن پوست و ماندگاری جای اسکار پس از زایمان بپرهیزید.
- اگر دچار استرس و دیگر اختلالات روانی هستید حتما با یک روانشناس صحبت کنید.
- ویزیتهای دورهای را جدی بگیرید.
- از مصرف زیاد نوشیدنیهای الکی و کافیین بپرهیزید.
- مصرف الکل و دخانیات را در دوران بارداری کنار بگذارید.
نتیجهگیری هفته سیزدهم بارداری
در این مطلب به بررسی هفته سیزدهم بارداری پرداخته و اطلاعاتی را که نیاز بود در این باره بدانید، در اختیار شما قرار دادیم.
انجام آزمایشهای بارداری به صورت منظم و طبق دستور پزشکی در این هفته بسیار مهم و حیاتی است. خوشبختانه در مجموعهی نوزادیار شرایطی فراهم شده تا شما بتوانید به راحتی انواع آزمایشات بارداری را در منزل انجام دهید. برای کسب اطلاعات بیشتر در این باره کافی است با شماره تلفن 09302525155 تماس بگیرید.
کلمات کلیدی: هفته سیزدهم بارداری، علائم هفته سیزدهم بارداری، علائم در هفته سیزدهم بارداری، هفته سیزدهم باردار بودن، رژیم غذایی هفته سیزدهم بارداری،
سیزدهمین هفته بارداری، تعیین جنسیت هفته سیزدهم بارداری، لکه بینی در هفته ۱۳ بارداری، هفته ۱۳ بارداری، هفته سیزدهم حاملگی، هفته سیزدهم حامله بودن، سیزدهمین هفته حاملگی، هفته سیزده بارداری
پرسش و پاسخ؛