کم کاری تیروئید در نوزادان: علائم، درمان و پیشگیری

کم کاری تیروئید نوزادان (به انگلیسی: Neonatal hypothyroidism می گویند) که به عنوان هیپوتیروئیدیسم مادرزادی نیز شناخته می شود، یک اختلال غدد درون ریز است. در این بیماری، غده تیروئید نوزاد به اندازه کافی هورمون تولید نمی کند یا اصلا هورمونی تولید نمی کند. هورمون های تیروئید برای تنظیم متابولیسم بدن بسیار مهم هستند و نقش حیاتی در رشد مغز و رشد عمومی نوزاد ایفا می کنند.

تشخیص و مدیریت به موقع این وضعیت برای جلوگیری از تاخیر در رشد و سایر مشکلات جدی سلامتی ضروری است. برای کسب اطلاعات کامل‌تر درباره علائم، روش های تشخیص و درمان کم کاری تیروئید در نوزادان، در ادامه این مقاله با نوزادیار همراه باشید.

(hormones that regulate the body’s metabolism). It is also called congenital hypothyroidism, as the baby may have an under-functioning thyroid gland at birth. Early detection and management are crucial, as untreated congenital hypothyroidism can lead to developmental delays and other serious health issues.

هورمون هایی که سوخت و ساز بدن را تنظیم می کنند). این بیماری همچنین هیپوتیروئیدیسم مادرزادی نامیده می شود، زیرا ممکن است نوزاد هنگام تولد یک غده تیروئید کم کار داشته باشد. تشخیص و مدیریت به موقع بسیار مهم است، زیرا کم کاری تیروئید مادرزادی درمان نشده می تواند منجر به تاخیر در رشد و سایر مشکلات جدی سلامتی شود.

منبع: medlineplus.gov

علائم و نشانه های کم کاری تیروئید در نوزادان

علائم هیپوتیروئیدیسم مادرزادی می تواند از خفیف تا شدید متفاوت باشد. در برخی موارد، نوزادان ممکن است در بدو تولد هیچ علامتی نداشته باشند و این نشانه ها به تدریج در چند هفته یا چند ماه اول زندگی ظاهر شوند. علائم رایج عبارتند از:

• زردی طولانی مدت: یرقان در نوزادان مبتلا به این بیماری ممکن است به مدت طولانی تری ادامه داشته باشد.
• بی حالی: نوزاد اغلب خواب آلوده و کم تحرک است.
• مشکلات تغذیه: ممکن است نوزاد خوب شیر نخورد یا به سختی مک بزند.
• یبوست: حرکات روده ای نادر یا مشکل در دفع مدفوع.
• پوست خشک، سرد و رنگ پریده: پوست نوزاد ممکن است خشک، پوسته پوسته و رنگ پریده باشد.
• صورت پف کرده و زبان بزرگ: تورم صورت به خصوص در اطراف چشم ها و زبانی که بزرگتر از حد طبیعی به نظر می رسد.
• گریه گرفته و خشن: صدای گریه نوزاد ممکن است غیر طبیعی باشد.
• ناف برجسته: فتق ناف ممکن است رخ دهد.
• نقطه نرم بزرگ در سر (ملاج): داشتن یک ملاج بزرگتر از حد طبیعی در بالای سر.
• دمای پایین بدن: نوزاد ممکن است سرد به نظر برسد.

اگر نوزاد شما هر یک از این علائم را نشان داد، لازم است که با پزشک متخصص اطفال صحبت کنید.

کم کاری تیروئید در نوزادان و کودکان

تشخیص و مدیریت زودهنگام کم کاری تیروئید مادرزادی برای جلوگیری از عوارض جدی حیاتی است. علائم این بیماری در نوزادان می تواند شامل زردی طولانی مدت، بی حالی، یبوست، صورت پف کرده و زبان بزرگ باشد. در صورتی که با این علائم رو به رو شدید، برای دریافت اطلاعات در مورد خدمات درمانی مرتبط، می توانید به صفحه درمان زردی نوزاد مراجعه کنید.

اگر این بیماری به موقع تشخیص داده و درمان نشود، می تواند عواقب جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد. هورمون های تیروئید برای رشد صحیح مغز ضروری هستند. عدم وجود این هورمون ها می تواند منجر به تاخیر در رشد ذهنی و جسمی، کاهش ضریب هوشی و مشکلات تکاملی دائمی شود.

علل و عوامل خطر کم کاری تیروئید در نوزادان

شایع ترین علت این بیماری، تشکیل ناقص غده تیروئید پیش از تولد است که به آن دیسژنز تیروئید می گویند. در این حالت، غده تیروئید ممکن است به طور کامل تشکیل نشده باشد یا در جای اشتباهی قرار گرفته باشد.

سایر علل کمتر شایع شامل:

• دیس هورمونژنز تیروئید: غده تیروئید تشکیل شده، اما در تولید هورمون ها دچار مشکل است.
• هیپوتیروئیدیسم مرکزی: غده تیروئید سالم است اما غده هیپوفیز در مغز سیگنال های کافی برای تولید هورمون ارسال نمی کند.

عوامل خطر:

• عوامل ژنتیکی: نوزادان مبتلا به سندرم هایی مانند سندرم داون، سندرم ترنر یا سندرم ویلیامز بیشتر در معرض خطر هستند.
• بیماری های خودایمنی: اگر مادر در دوران بارداری دچار بیماری های خودایمنی خاصی باشد، خطر ابتلای نوزاد افزایش می یابد.

Genetic syndromes may usually lead to thyroid dyshormonogenesis and central hypothyroidism. Most cases of congenital hypothyroidism are not associated with family history, and only a few cases occur due to inherited genetic mutations.

سندرم های ژنتیکی معمولا به دیس هورمونژنز تیروئید و هیپوتیروئیدیسم مرکزی منجر می شوند. بیشتر موارد کم کاری تیروئید مادرزادی با سابقه خانوادگی مرتبط نیستند و تنها تعداد کمی از موارد به دلیل جهش های ژنتیکی ارثی رخ می دهند.

منبع: www.stanfordchildrens.org

تشخیص کم کاری تیروئید در نوزادان

همه نوزادان برای بررسی عملکرد تیروئید، از طریق آزمایش پاشنه پا (جمع آوری خون از پاشنه پا)، قبل از ترخیص از بیمارستان یا پنج روز پس از تولد، غربالگری می شوند. این آزمایش در بسیاری از کشورها اجباری است.

در برخی موارد ممکن است نوزاد غربالگری نشود یا علائم بیماری را دیرتر نشان دهد. برای تشخیص کم کاری تیروئید در این نوزادان، آزمایش های زیر ممکن است انجام شود:

1. معاینه فیزیکی: پزشک به دنبال علائم فیزیکی مانند تن عضلانی ضعیف و ملاج بزرگ است که ممکن است نشان دهنده یک مشکل زمینه ای باشد. نوزادانی که سایر اختلالات ژنتیکی مانند سندرم داون دارند، اغلب برای بیماری های دیگر از جمله کم کاری تیروئید نیز مورد ارزیابی قرار می گیرند.
2. آزمایش عملکرد تیروئید: مقدار کمی خون از پاشنه پای نوزاد گرفته می شود. این خون از نظر سطح هورمون تیروکسین (T4) و هورمون محرک تیروئید (TSH) بررسی می شود. اگر سطح TSH از حد طبیعی بالاتر و سطح T4 پایین تر از حد طبیعی باشد، نوزاد مبتلا به کم کاری تیروئید در نظر گرفته می شود.
3. سونوگرافی تیروئید: این اسکن در صورتی پیشنهاد می شود که آزمایش عملکرد تیروئید، احتمال کم کاری تیروئید را نشان دهد. با استفاده از پروب سونوگرافی، غده تیروئید در گردن نوزاد بررسی می شود. این آزمایش به پزشک کمک می کند تا هرگونه ناهنجاری در شکل یا محل غده را تشخیص دهد و دلیل نتایج غیر طبیعی آزمایش را پیدا کند.

برخی از نوزادان ممکن است برای تایید بیشتر تشخیص، به عکسبرداری با اشعه ایکس از استخوان های مختلف نیاز داشته باشند. بیشتر نوزادان مبتلا به این بیماری معمولا طی دو هفته اول زندگی تشخیص داده می شوند.

تشخیص کم کاری تیروئید معمولا از طریق یک آزمایش خون اجباری از پاشنه پا انجام می شود. این آزمایش بر روی همه نوزادان بین روزهای سوم تا پنجم پس از تولد، پیش از ترخیص از بیمارستان، انجام می شود.

اگر نتایج اولیه غیر طبیعی باشد، آزمایش های تکمیلی مانند آزمایش های عملکرد تیروئید، سونوگرافی تیروئید یا اسکن رادیونوکلئید برای تایید تشخیص انجام می شود.

درمان کم کاری تیروئید مادرزادی نوزاد

نوزادانی که با تشخیص کم کاری تیروئید مادرزادی روبرو می شوند، به یک فوق تخصص غدد کودکان ارجاع داده می شوند. درمان بلافاصله با تجویز خوراکی داروی لووتیروکسین(باید به صورت روزانه مصرف شود) آغاز می شود که شکل مصنوعی هورمون تیروکسین (T4) است.

در ادامه به ویژگی های کلیدی درمان با لووتیروکسین اشاره شده است:

• این دارو به صورت قرص یا مایع موجود است. قرص ها باید خرد شده و در آب آشامیدنی تمیز، شیر مادر یا شیر خشک حل شوند. سپس باید با استفاده از سرنگ یا قطره چکان به نوزاد داده شوند.
• قرص ها و مایعات در دوزها و غلظت های متفاوتی موجود هستند. حتما قبل از خرید، دوز دارو را به دقت بررسی کنید.
• لووتیروکسین باید دقیقاً در دوز و زمان مشخص شده تجویز شود. از قبل از پزشک خود بپرسید که در صورت فراموشی یک نوبت، چه کاری باید انجام دهید.
• این دارو به عنوان جایگزین هورمون تیروکسین عمل می کند. بنابراین، در صورتی که دوز صحیح مصرف شود، به ندرت عوارض جانبی ایجاد می کند. مصرف بیش از حد یا دوز بالا ممکن است به عوارضی مانند پرکاری تیروئید منجر شود، اما با رعایت دقیق زمان و دوز تجویز شده قابل پیشگیری است.
• نوزادان باید به صورت دوره ای آزمایش خون بدهند تا سطح T4 آنها ارزیابی شده و روند درمان بررسی شود.
• هنگامی که نوزاد شما بزرگ تر شد، می توانید دارو را به صورت حل شده در آب و با استفاده از فنجان های مخصوص به او بدهید.

مدت زمان درمان ممکن است بسته به علت اصلی کم کاری تیروئید متفاوت باشد. نوزادانی که غده تیروئید ناقص یا سندرم های ژنتیکی دارند، ممکن است برای تمام عمر نیاز به مصرف تیروکسین مصنوعی داشته باشند. برخی نوزادان که کم کاری تیروئید موقت به دلیل داروهای مادر در دوران بارداری دارند، پس از اینکه غده تیروئیدشان هورمون T4 کافی تولید کرد، می توانند مصرف لووتیروکسین را متوقف کنند.

پیش آگاهی و پیشگیری کم کاری تیروئید در نوزادان

با تشخیص و درمان به موقع، پیش آگاهی برای نوزادان مبتلا به کم کاری تیروئید بسیار خوب است. آنها معمولا می توانند به طور طبیعی از نظر ذهنی و فیزیکی رشد کنند. اما در صورت عدم درمان، ممکن است دچار تاخیر در رشد و ناتوانی ذهنی دائمی شوند.

متاسفانه هیچ راه قطعی برای پیشگیری از این بیماری وجود ندارد، اما مادران می توانند با رعایت یک رژیم غذایی غنی از ید و متعادل در دوران بارداری، به کاهش خطر کمک کنند.