تفسیر آزمایش زردی نوزاد

چگونه باید آزمایش زردی را تفسیر کنیم؟

اگرچه والدین برای تفسیر آزمایش زردی نوزادان حتما باید به پزشک مراجعه کنند اما گاهی ما دوست داریم خودمان قبل از مراجعه به پزشک از وضعیت سلامت فرزندمان مطلع شویم.‌

در این مطلب از مجله‌ی نوزادیار تصمیم داریم در رابطه با تفسیر آزمایش زردی نوزاد صحبت کنیم. برای کسب اطلاعات بیشتر با ما همراه شوید.

“If the doctor is concerned about the severity of the jaundice, a blood test called a serum total bilirubin level is performed using very small amount of blood.”

«اگر پزشک درباره شدت زردی نگران باشد، آزمایشی به نام سطح بیلی‌روبین کل سرم انجام می‌شود که با مقدار بسیار کمی خون صورت می‌گیرد.» منبع

روش‌های تشخیص زردی نوزاد

قبل از تفسیر آزمایش زردی در نوزادان، ضروری است آزمایش لازم برای سنجش این عارضه انجام شود.

برای سنجش زردی نوزاد معمولا از دو روش مختلف استفاده می‌شود. این روش‌ها عبارتند از:

• تست بیلی‌روبین: در تست بیلی‌روبین خونگیری انجام شده و میزان بیلی‌ روبین خون در آزمایشگاه مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس نیز با توجه به نتیجه اعلام شده، ابتلای نوزاد به زردی و عدد دقیق آن مشخص می‌شود.
• تست بیلی‌ چک: تست بیلی‌‌ چک که از آن به عنوان آزمایش تشخیص زردی بدون خونگیری یاد می‌شود، دستگاه بیلی چک بر روی پیشانی نوزاد قرار می‌گیرد. با توجه به حسگرهای موجود در دستگاه و پوست نوزاد، زردی تشخیص داده می‌شود و عدد آن تعیین می‌گردد.

بیلی‌ روبین تام (Total Bilirubin – TBIL)

بطور خلاصه بیلی‌ روبین تام (Total Bilirubin: TBIL) مجموع کل بیلی‌ روبین موجود در جریان خون است که شامل دو شکل اصلی بیلی‌ روبین مستقیم (کونژوگه) و غیرمستقیم (غیرکونژوگه) می‌شود. این پارامتر آزمایشگاهی معیار اولیه و اصلی برای تشخیص زردی محسوب می‌شود، زیرا افزایش آن نشان‌دهنده عدم تعادل بین تولید و دفع این ماده زائد است.

در بزرگسالان، افزایش TBIL معمولاً به اختلالات کبدی، انسداد صفراوی یا افزایش همولیز اشاره دارد. این در حالی است که در نوزادان، این عدد میزان خطر سمیت عصبی ناشی از بیلی‌روبین غیرمستقیم را نشان می‌دهد.

بیلی‌ روبین غیرمستقیم (Indirect/Unconjugated Bilirubin – IBIL)

بیلی‌روبین غیرمستقیم (IBIL) یا بیلی‌روبین آزاد، شکلی از بیلی‌روبین است که بلافاصله پس از تجزیه مولکول هِم در گلبول‌های قرمز پیر ایجاد می‌شود. این رنگدانه محلول در چربی است، به همین دلیل برای انتقال در خون به پروتئین آلبومین متصل می‌شود تا به کبد برسد و در کبد طی فرآیند کونژوگاسیون به شکل مستقیم (محلول در آب) تبدیل شود. در نوزادان، غلظت بالای بیلی‌روبین غیرمستقیم، در ساعات اولیه زندگی، بیشترین نگرانی را ایجاد می‌کند. زیرا این شکل قادر است از سد خونی-مغزی عبور کرده و باعث آسیب جدی و دائمی مغز (کرنیکتروس) شود.

بیلی‌ روبین مستقیم (Direct/Conjugated Bilirubin – DBIL)

بیلی‌روبین مستقیم (DBIL) که با نام بیلی‌روبین کونژوگه نیز شناخته می‌شود، شکلی از بیلی‌روبین است که پس از ورود بیلی‌روبین غیرمستقیم به سلول‌های کبد، با اسید گلوکورونیک ترکیب شده و قابلیت انحلال در آب پیدا می‌کند. این فرآیند کونژوگاسیون برای آماده‌سازی بیلی‌روبین جهت دفع حیاتی است. بیلی‌روبین مستقیم تولید شده توسط کبد، وارد صفرا شده و از طریق مجاری صفراوی به روده کوچک منتقل می‌شود تا از بدن خارج گردد.

توجه داشته باشید افزایش سطح بیلی‌روبین مستقیم در خون یک یافته پاتولوژیک محسوب می‌شود و نشان‌دهنده این است که بیلی‌روبین به‌خوبی در کبد پردازش شد اما مشکلی در مسیر دفع صفراوی یا ترشح از سلول‌های کبدی وجود دارد که مانع خروج آن شده است.

آزمایش بیلی‌روبین مستقیم یا تست Direct Bilirubin یکی از مهم‌ترین تست‌های ارزیابی زردی در نوزادان محسوب می‌شود.

علامت اختصاری زردی نوزاد در آزمایش

برای زردی نوزاد در جواب آزمایش، علامت خاصی وجود ندارد. زردی را با‌توجه به بیلی‌روبین می‌سنجند. بیلی‌روبین در پاسخ‌های آزمایشگاهی زردی نوزادان یا بزرگسالان، به طور معمول با علامت اختصاری TBIL (Total Bilirubin) برای نشان دادن کل بیلی‌روبین موجود در سرم خون مشخص می‌شود که معیار اصلی سنجش شدت زردی است. علاوه بر این، برای تفکیک علت زردی، دو علامت دیگر نیز وجود دارد. علامت DBIL (Direct Bilirubin) برای بیلی‌روبین کونژوگه که افزایش آن مشکلات کبدی یا انسدادی را مطرح می‌کند و IBIL (Indirect Bilirubin) که بیلی‌روبین غیرکونژوگه است و افزایش آن اغلب ناشی از همولیز یا نابالغی کبد است. پزشک باتوجه به عدد TBIL ،DBIL و IBIL وضعیت زردی و سلامت نوزاد را تشخیص می‌دهد.

تفسیر آزمایش زردی نوزاد

در هنگام تفسیر آزمایش زردی نوزاد کودک باید به بیلی‌ روبین کل توجه کرد. در نوزادان تازه متولد شده بیلی‌ روبین کل به عنوان عددی بین ۱ تا ۱۲ مشخص می‌شود. اگر عدد زردی از ۵ بیشتر باشد باید برای درمان زردی نوزاد اقدام کرد. البته عدد زردی بسته به سن متفاوت است. در پایین تر جدول بیلی روبینی که نشان دهنده زردی نوزاد هست را مشاهده خواهید کرد و در قسمت بعد! نمونه تفسیر از نمونه واقعی درمان زردی نوزاد با دستگاه فتوتراپی را می توانید مشاهده بفرمایید.

سن	عدد بیلی‌روبین نشان دهنده زردی
۱ تا ۳ روز	۶ تا ۹
۳ تا ۵ روز	۷ و بالاتر
۵ تا ۷ روز	۹ و بالاتر
۷ روز به بالا	۱۰ و بالاتر

معجزه درمان با دستگاه فتوتراپی نوزادیار (قبل و بعد از درمان)

درمان سریع و ایمن زردی نوزاد، دغدغه اصلی والدینی است که نوزاد آن ها با عدد زردی بالا مواجه شده است. بهترین راه برای اطمینان از روند بهبود، مقایسه دقیق نتایج آزمایش خون نوزاد است. در تصویر زیر، نمونه ای واقعی از برگه های آزمایش یک نوزاد را مشاهده می کنید که تنها در فاصله ۲ روز تحت درمان با دستگاه های فتوتراپی پیشرفته شرکت خدمات درمانی نوزادیار قرار گرفته است.

همان طور که در تفسیر آزمایش زردی نوزاد مشخص است، عدد بیلی روبین با سرعت بالایی کاهش یافته و نوزاد به وضعیت سلامت پایدار رسیده است. این نتایج نشان دهنده قدرت بالای لامپ های استفاده شده در دستگاه ها و همچنین استفاده از بروزترین و باکیفیت ترین دستگاه های فتوتراپی روز دنیا در نوزادیار و رعایت استانداردهای لازم برای درمان در منزل است.

تفاوت آزمایش بیلی روبین در نوزادان و بزرگسالان

آزمایش زردی در نوزادان و بزرگسالان یک سری تفاوت‌های مهم با یکدیگر دارد.

در بزرگسالان، افزایش بیلی‌روبین همیشه یک وضعیت پاتولوژیک ناشی از بیماری محسوب می‌شود. هدف از آزمایش، شناسایی مشکلاتی نظیر نارسایی کبدی (هپاتیت، سیروز)، انسداد مجاری صفراوی (سنگ کیسه صفرا) یا اختلالات خونی است که بیلی‌روبین را بیش از حد تولید می‌کنند. در بزرگسالان، بیلی‌روبین بالا یک نشانگر بیماری است و خطر آسیب دائمی مغزی را در پی ندارد.

زردی در روزهای ابتدایی زندگی، اغلب یک پدیده فیزیولوژیک طبیعی و گذرا بوده که ناشی از تخریب سریع‌تر گلبول‌های قرمز جنینی و نابالغی موقت سیستم آنزیمی کبد برای کونژوگه کردن بیلی‌روبین است. علاوه‌بر‌این محدوده‌ طبیعی بیلی‌روبین در بزرگسالان تقریباً ثابت است اما این عدد در نوزادان کاملاً متغیر و وابسته به سن نوزاد می‌باشد.

چه زمانی باید برای انجام آزمایش زردی خون در نوزادان اقدام کرد؟

متخصصان اطفال توصیه می‌کنند تمام نوزادان پیش از ترخیص از بیمارستان یا در طول ۲۴ تا ۷۲ ساعت اولیه پس از تولد از نظر خطر ابتلا به هایپربیلی‌روبینمی (زردی) غربالگری شوند.

سطح بیلی‌ روبین در نوزادان رسیده معمولاً در روزهای سوم تا پنجم زندگی به اوج می‌رسد. به همین دلیل گفته می‌شود انجام آزمایش در این بازه زمانی برای ارزیابی دقیق وضعیت زردی نوزاد ضروری است.

اگر والدین هرگونه علامت ظاهری زردی، نظیر تغییر رنگ زرد پوست و سفیدی چشم را مشاهده کنند، باید بلافاصله برای تعیین سطح بیلی‌روبین و تصمیم‌گیری در مورد درمان‌های لازم اقدام کنند. فراموش نکنید تاخیر در تشخیص و درمان زردی شدید، خطر آسیب دائمی مغزی را در پی دارد.

چرا باید آزمایش زردی را انجام دهیم؟

هدف اصلی از انجام آزمایش زردی در نوزادان، سنجش دقیق سطح بیلی‌روبین تام سرم (TSB) است تا خطر ابتلا به عارضه جدی کرنیکتروس (Kernicterus) ارزیابی شود. بیلی‌روبین یک ماده بالقوه سمی برای سیستم عصبی مرکزی نوزاد است و اگر غلظت آن به سطوح بسیار بالا برسد، می‌تواند از سد خونی-مغزی عبور کرده و به سلول‌های مغز آسیب دائمی وارد کند. آزمایش بیلی‌روبین تعیین می‌کند آیا سطح این ماده در محدوده طبیعی برای سن و شرایط نوزاد قرار دارد یا نیاز به مداخلات درمانی فوری مانند فتوتراپی یا تعویض خون دارد.

نتیجه‌ گیری تفسیر آزمایش زردی نوزاد

در این مطلب در رابطه با تفسیر آزمایش زردی نوزاد صحبت کردیم و اطلاعاتی را در این باره بیان کردیم. توجه داشته باشید که تفسیر نهایی آزمایش حتما باید توسط پزشک صورت گیرد. پس از اینکه مشخص شد نوزاد به زردی مبتلا است، می‌توانید با متخصصان ما در مجموعه‌ی نوزادیار مشورت کرده و بهترین دستگاه زردی را برای درمان اجاره کنید. ما به شما کمک خواهیم کرد تا فرآیند درمان زردی نوزاد خود را به نحو احسن پیش ببرید. برای مشاهده شرایط صفحه اجاره دستگاه زردی نوزاد در تهران را مشاهده کنید.

سوالات متداول درباره تفسیر آزمایش زردی نوزاد

1- آزمایش زردی نوزاد چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش زردی نوزاد معمولاً به دو روش انجام می‌شود. در روش اول که آزمایش بیلی‌روبین خون است، مقدار کمی خون از نوزاد گرفته شده و سطح بیلی‌روبین در آزمایشگاه اندازه‌گیری می‌شود. در روش دوم از دستگاه بیلی‌چک استفاده می‌شود که بدون خونگیری و با قرار دادن دستگاه روی پیشانی نوزاد، میزان زردی را تخمین می‌زند.

 

2- عدد طبیعی بیلی‌روبین در نوزادان چقدر است؟

عدد طبیعی بیلی‌روبین در نوزادان بسته به سن نوزاد در روزهای اولیه تولد متفاوت است. معمولاً بیلی‌روبین کل در نوزادان تازه متولد شده بین ۱ تا ۱۲ میلی‌گرم در دسی‌لیتر قرار دارد. پزشکان با توجه به سن نوزاد و مقدار بیلی‌روبین تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به درمان وجود دارد یا خیر.

 

3- علامت اختصاری زردی نوزاد در آزمایش چیست؟

در آزمایش خون علامت خاصی برای زردی وجود ندارد، اما پزشکان از شاخص‌های بیلی‌روبین استفاده می‌کنند. مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• TBIL: بیلی‌روبین کل
• DBIL: بیلی‌روبین مستقیم
• IBIL: بیلی‌روبین غیرمستقیم

پزشک با بررسی این اعداد علت و شدت زردی نوزاد را مشخص می‌کند.

 

4- بیلی‌روبین مستقیم و غیرمستقیم چه تفاوتی دارند؟

بیلی‌روبین غیرمستقیم (Indirect) پس از تجزیه گلبول‌های قرمز تولید می‌شود و ابتدا به آلبومین متصل شده و به کبد منتقل می‌شود. در کبد این ماده به بیلی‌روبین مستقیم (Direct) تبدیل می‌شود که محلول در آب است و از طریق صفرا و روده از بدن دفع می‌شود. افزایش بیلی‌روبین غیرمستقیم در نوزادان می‌تواند خطرناک باشد زیرا ممکن است باعث آسیب مغزی شود.

 

5- چه زمانی باید آزمایش زردی نوزاد انجام شود؟

متخصصان اطفال توصیه می‌کنند که نوزادان در ۲۴ تا ۷۲ ساعت اول پس از تولد از نظر زردی بررسی شوند. سطح بیلی‌روبین معمولاً در روز سوم تا پنجم زندگی به بالاترین مقدار خود می‌رسد، بنابراین انجام آزمایش در این بازه زمانی برای تشخیص دقیق بسیار مهم است.

 

6- چرا انجام آزمایش زردی برای نوزادان اهمیت دارد؟

هدف اصلی آزمایش زردی، اندازه‌گیری سطح بیلی‌روبین خون و جلوگیری از افزایش بیش از حد آن است. اگر بیلی‌روبین بسیار بالا رود، ممکن است از سد خونی مغز عبور کرده و باعث آسیب مغزی یا کرنیکتروس شود. تشخیص زودهنگام به پزشک کمک می‌کند تا درمان‌هایی مانند فتوتراپی یا تعویض خون را در زمان مناسب انجام دهد.