مالاریا در دوران بارداری | علائم، خطرات برای جنین و روش درمان

مالاریا یکی از بیماری‌های عفونی مهم در جهان است که از طریق نیش پشه آنوفل ماده منتقل می‌شود. اگرچه این بیماری در همه افراد می‌تواند خطرناک باشد، اما در دوران بارداری خطر آن چند برابر می‌شود و می‌تواند سلامت مادر و جنین را به طور جدی تهدید کند.

در این مقاله از مجله نوزادیار به طور کامل بررسی می‌کنیم:

• مالاریا در بارداری چه علائمی دارد؟
• چه خطراتی برای جنین ایجاد می‌کند؟
• درمان بی‌خطر در سه ماهه‌های مختلف چیست؟
• چگونه می‌توان از ابتلا پیشگیری کرد؟

پاسخ سریع به سوالات رایج درباره مالاریا در دوران بارداری

• آیا مالاریا در بارداری خطرناک است؟

بله. در صورت عدم درمان می‌تواند باعث کم‌خونی شدید، زایمان زودرس، وزن کم نوزاد و حتی مرگ مادر یا جنین شود.

• آیا مالاریا به جنین منتقل می‌شود؟

در برخی موارد بله. انگل می‌تواند در جفت تجمع پیدا کند و رشد جنین را مختل کند.

• آیا درمان مالاریا در بارداری امکان‌پذیر است؟

بله. با داروهای مناسب و تحت نظر پزشک، درمان امکان‌پذیر است.

• آیا همه داروهای مالاریا در بارداری مجاز هستند؟

خیر. برخی داروها مانند پریماکین و داکسی‌سایکلین در بارداری ممنوع هستند.

مالاریا چیست؟ (What is Malaria?)

مالاریا که در انگلیسی Malaria نوشته می‌شود و تلفظ آن /məˈlɛəriə/ است، یک بیماری عفونی انگلی است که از طریق نیش پشه ماده‌ای به نام آنوفل (Anopheles mosquito) به انسان منتقل می‌شود.

معنی واژه مالاریا چیست؟

کلمه Malaria ریشه ایتالیایی دارد و از عبارت “Mala aria” گرفته شده است که به معنی «هوای بد» است. در گذشته مردم تصور می‌کردند این بیماری به دلیل هوای آلوده مناطق باتلاقی ایجاد می‌شود، اما بعدها مشخص شد عامل اصلی آن یک انگل به نام پلاسمودیوم (Plasmodium) است.

مالاریا (Malaria) یک بیماری انگلی منتقله از پشه آنوفل است که در بارداری می‌تواند باعث کم‌خونی شدید، زایمان زودرس و وزن کم نوزاد شود.

مالاریا چگونه ایجاد می‌شود؟

وقتی پشه آلوده فردی را نیش می‌زند:

انگل وارد جریان خون می‌شود.
ابتدا به کبد حمله می‌کند و در آنجا تکثیر می‌شود.
سپس وارد گلبول‌های قرمز شده و آن‌ها را تخریب می‌کند.

تخریب گلبول‌های قرمز باعث ایجاد علائمی مانند تب‌های دوره‌ای، لرز و کم‌خونی می‌شود.

مالاریا چرا در بارداری خطرناک‌تر است؟

مالاریا توسط انگل پلاسمودیوم ایجاد می‌شود که از طریق نیش پشه آنوفل وارد خون می‌شود. این انگل ابتدا به کبد حمله کرده و سپس وارد گلبول‌های قرمز می‌شود.

در دوران بارداری چند اتفاق مهم رخ می‌دهد:

سیستم ایمنی بدن مادر ضعیف‌تر می‌شود.
انگل می‌تواند در جفت تجمع کند.
بدن مادر بیشتر در معرض کم‌خونی قرار می‌گیرد.
پاسخ بدن به عفونت‌ها کندتر می‌شود.

همین عوامل باعث می‌شود شدت بیماری در زنان باردار بیشتر از سایر افراد باشد.

“Malaria during pregnancy can be life-threatening.”

«مالاریا در دوران بارداری می‌تواند تهدیدکننده جان باشد.»

علائم مالاریا در بارداری

علائم مالاریا ممکن است در ابتدا شبیه آنفولانزا باشد و همین موضوع تشخیص را دشوار می‌کند. اگر در منطقه‌ای زندگی می‌کنید که مالاریا شایع است یا اخیراً به چنین مناطقی سفر کرده‌اید، باید نسبت به علائم حساس باشید.

علائم اولیه

• تب بالا (معمولاً دوره‌ای)
• لرز شدید
• تعریق زیاد
• سردرد
• درد عضلانی
• ضعف و خستگی

علائم گوارشی

• تهوع
• استفراغ
• اسهال
• درد شکمی

علائم هشداردهنده شدید

• زردی پوست و چشم
• تنگی نفس
• افت قند خون
• کاهش سطح هوشیاری
• کم‌خونی شدید (رنگ‌پریدگی، ضعف شدید)

⚠ تشخیص قطعی مالاریا فقط با آزمایش خون در بارداری انجام می‌شود.

عوارض مالاریا در بارداری برای مادر

در صورت عدم درمان، مالاریا می‌تواند باعث:

• کم‌خونی شدید
• افت قند خون
• نارسایی کلیه
• ورم ریه
• افت فشار خون
• شوک عفونی

در موارد شدید، حتی می‌تواند جان مادر را تهدید کند.

عوارض مالاریا برای جنین

مالاریا در بارداری می‌تواند رشد جنین را به طور مستقیم تحت تأثیر قرار دهد.

مهم‌ترین عوارض برای جنین:

• وزن کم هنگام تولد
• زایمان زودرس
• سقط جنین
• مرگ داخل رحمی
• انتقال مالاریا به نوزاد (مالاریای مادرزادی)

تجمع انگل در جفت باعث اختلال در انتقال مواد مغذی و اکسیژن به جنین می‌شود.

درمان مالاریا در بارداری

درمان باید فوری و تحت نظر پزشک انجام شود. نوع دارو بستگی به شدت بیماری و سه‌ماهه بارداری دارد.

درمان مالاریای غیرشدید

سه‌ماهه اول بارداری

• کینین + کلیندامایسین

سه‌ماهه دوم و سوم

• درمان‌های ترکیبی حاوی آرتمیزینین (ACT)
  • مانند آرتمتر-لومفانترین

جدول مقایسه‌ای درمان مالاریا در سه‌ماهه‌های بارداری

می‌توانی این جدول را در مقاله قرار بدهی تا کاربر سریع پاسخ بگیرد

سه‌ماهه بارداری	درمان مالاریای غیرشدید	درمان مالاریای شدید	نکته مهم
سه‌ماهه اول	کینین + کلیندامایسین	آرتزونات IV یا کینین تزریقی	پرهیز از داروهای ممنوع مانند پریماکین
سه‌ماهه دوم	درمان ترکیبی حاوی آرتمیزینین (ACT)	آرتزونات داخل وریدی	درمان سریع برای جلوگیری از عوارض جنینی
سه‌ماهه سوم	درمان ترکیبی ACT مانند آرتمتر–لومفانترین	آرتزونات IV	کنترل کم‌خونی و پایش وضعیت جنین

درمان مالاریای شدید

• آرتزونات داخل وریدی (IV)
• یا کینین تزریقی

بیمار معمولاً نیاز به بستری در بیمارستان دارد.

داروهای ممنوع در بارداری

داروهای زیر نباید در دوران بارداری مصرف شوند:

• پریماکین
• داکسی‌سایکلین
• تتراسایکلین

برای کنترل تب، پاراستامول (استامینوفن) معمولاً بی‌خطر است.

❗هرگز خودسرانه دارو مصرف نکنید.

پیشگیری از مالاریا در بارداری

پیشگیری مهم‌ترین راه محافظت از مادر و جنین است.

اقدامات پیشگیرانه:

• استفاده از پشه‌بند آغشته به حشره‌کش
• نصب توری درب و پنجره
• استفاده از اسپری‌های دافع حشرات مخصوص بارداری
• پوشیدن لباس‌های آستین‌دار
• خشک کردن آب‌های راکد اطراف خانه

درمان پیشگیرانه در مناطق پرخطر

در برخی مناطق آفریقایی و مناطق پرخطر، پزشکان درمان پیشگیرانه تناوبی (IPTp) را تجویز می‌کنند.

چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟

اگر در دوران بارداری هر یک از موارد زیر را داشتید، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

• تب بالای 38 درجه
• لرز شدید
• ضعف شدید
• کاهش حرکات جنین
• سردرد شدید مداوم
• استفراغ غیرقابل کنترل

جمع‌بندی نهایی مالاریا در دوران بارداری

مالاریا در دوران بارداری یک وضعیت جدی اما قابل درمان است. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند از بسیاری از عوارض خطرناک جلوگیری کند. اگر در منطقه‌ای با شیوع مالاریا زندگی می‌کنید یا قصد سفر دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید.