هفته دهم بارداری – چکاپ مادر و نوزاد

هفته دهم بارداری و هر آنچه نیاز است در رابطه با آن بدانید.

اگر وارد هفته دهم بارداری شده‌اید، در ابتدا باید به شما تبریک بگوییم و قدردانی کنیم. چرا که سخت‌ترین روزهای بارداری را پشت سر گذاشته و حالا وارد دوره جدیدی از بارداری می‌شوید. در این دوره علائم شایع و آزاردهنده بارداری به دلیل کاهش هورمون‌ها کمتر شده و احتمال سقط نیز به طور قابل توجهی کاهش خواهد یافت.

جنین شما با سرعتی ملایم در حال رشد و تکامل است و اندام‌های مهم او در مسیر تکامل یافتن هستند. در این مطلب از مجله‌ی نوزادیار تصمیم داریم اطلاعاتی در رابطه با هفته دهم حاملگی در اختیار شما قرار دهیم. با توجه به نکاتی که در ادامه بیان خواهیم کرد می‌توانید از خود مراقبت کرده و زمینه‌ساز بارداری ایمن و زایمانی راحت باشید.

رشد و اندازه جنین در هفته دهم بارداری

در هفته دهم حاملگی تمام اندام‌های حیاتی اصلی جنین شکل گرفته و در حال بزرگ‌ شدن، تمایز بافتی و تنظیم عملکرد هستند.

طول جنین (فاصله سر تا نشیمنگاه یا CRL) به طور متوسط بین ۳ تا ۴ سانتی‌ متر (30 تا 40 میلی‌متر) و وزن آن حدود ۴ تا ۷ گرم است. جالب است بدانید رشد جنین از این هفته به بعد به صورت تصاعدی افزایش می‌یابد.

 

“By the 10th week of pregnancy, or eight weeks after conception, your baby’s toes and fingers lose their webbing and become longer.”

«تا هفته دهم بارداری، یا هشت هفته پس از لقاح، انگشتان دست و پا فاقد پرده وب‌مانند شده و باریک‌تر و بلندتر می‌شوند.» منبع

وضعیت جنین در هفته دهم حاملگی

در هفته دهم حاملگی تغییرات زیر در جنین مشاهده خواهد شد:

• معده تولید شیره گوارشی را شروع می‌کند. روده‌ها که پیشتر به صورت یک برآمدگی در بند ناف قرار داشتند، اکنون به طور کامل به داخل حفره شکمی باز می‌گردند و در جایگاه نهایی خود قرار می‌گیرند.
• کلیه‌ها شروع به تولید مقادیر بیشتری از ادرار می‌کنند. غدد آدرنال و تیروئید عملکرد خود را برای تنظیم متابولیسم بدن جنین آغاز کرده‌اند.
• کبد نقش اصلی در تولید گلبول‌های قرمز خون را به عهده می‌گیرد؛ این تغییر نشانگر استقلال سیستم خونی جنین از کیسه زرده است.
• پلک‌ها رشد کرده، به یکدیگر می‌رسند و بسته می‌مانند.
• اندام‌های تناسلی داخلی (بیضه‌ها یا تخمدان‌ها) شکل می‌گیرند. در جنین پسر، بیضه‌ها تولید هورمون تستوسترون را شروع می‌کنند.
• غضروف‌ها با سرعت به بافت استخوانی تبدیل می‌شوند. مفاصل اصلی در زانو، آرنج، مچ و قوزک پا شکل گرفته و عملکرد خود را آغاز کرده‌اند.
• انگشتان دست و پا به طور کامل از هم جدا شده و جوانه‌های ناخن شروع به تشکیل شدن، می‌کنند.
• توسعه سریع مغز ادامه دارد و ارتباطات عصبی-عضلانی بین مغز و اعصاب در حال تقویت است تا امکان هماهنگی بیشتر حرکات را فراهم سازد.
• در استخوان فک جنین، جوانه‌های دندان شیری شروع به رشد خواهند کرد.
• ظاهر صورت حالا بیشتر به جنین انسان شبیه شده و گوش‌ها در جایگاه اصلی خود قرار گرفته‌اند اما همچنان سر جنین بزرگ‌تر از بدن آن دیده می‌شود.‌

علائم بارداری هفته دهم

علائم هفته دهم حاملگی معمولا کمتر از هفته‌های اول تا نهم است. مادران باردار گزارش داده‌اند که در این هفته علائم زیر را تجربه کرده‌اند:

علامت بارداری	توضیح کلیدی و کوتاه
حالت تهوع و استفراغ	شایع است، ممکن است در این هفته به تدریج کاهش یابد (هرچند برای برخی ادامه دارد).
خستگی شدید و خواب‌آلودگی	به دلیل تغییرات هورمونی و تلاش بدن برای حمایت از جنین، احساس ضعف و نیاز به استراحت بیشتر.
تغییرات پستان‌ها	بزرگ و حساس شدن، تیره شدن نوک سینه‌ها، برجسته‌تر شدن رگ‌های سینه.
نوسانات خلقی	به دلیل هورمون‌ها، احساسات متفاوتی از جمله اضطراب، خوشحالی یا تحریک‌پذیری.
تکرر ادرار	بزرگ شدن رحم و افزایش جریان خون باعث افزایش نیاز به دفع ادرار می‌شود.
یبوست، نفخ و سوزش سردل	هورمون پروژسترون عضلات دستگاه گوارش را شل می‌کند و باعث کندی هضم می‌شود.
افزایش ترشحات واژن	به دلیل افزایش سطح استروژن، ترشحات شیری، رقیق و بی‌بو طبیعی است.
افزایش وزن جزئی و برآمدگی شکم	رحم به اندازه یک گریپ‌فروت بزرگ شده است؛ ممکن است شکم کمی گرد شود.
ظاهر شدن رگ‌های برجسته	به دلیل افزایش حجم خون، رگ‌ها در سینه و سایر نقاط بدن (مانند پاها) نمایان‌تر می‌شوند.
ویارها و بیزاری‌های غذایی	تمایل شدید به برخی غذاها یا تنفر از برخی بوها و غذاها.
آکنه یا تغییرات پوستی	هورمون‌های بارداری می‌توانند باعث چرب شدن پوست و ایجاد جوش شوند.
سرگیجه یا سبکی سر	تغییرات جریان خون و افت فشار می‌تواند باعث این حالت‌ها شود.

سونوگرافی هفته دهم بارداری

سونوگرافی در هفته دهم حاملگی برای بررسی صدای قلب جنین و ارزیابی حرکت انجام می‌گیرد. پزشک با انجام سونوگرافی ترانس واژینال یا شکمی، ضربان قلب جنین را شنیده و شمارش می‌کند. ضربان قلب جنین در این بازه یک هفته‌ای اغلب 120 تا 160 ضربه در دقیقه است.

حرکات جنین توسط پزشک بررسی شده و با توجه به اندازه و ویژگی‌های او سن دقیق بارداری مشخص می‌شود. توجه داشته باشید در هفته دهم اندام جنسی هنوز کامل مشخص نیست. به همین دلیل نمی‌توان جنسیت را مشخص کرد.

آزمایش NIPT هفته دهم بارداری

آزمایش NIPT یا تست غربالگری غیرتهاجمی قبل از تولد یک روش تشخیصی نوین و بسیار دقیق برای تعیین جنسیت جنین است. این تست که از هفته دهم بارداری به بعد قابل انجام است، بر اساس تجزیه و تحلیل DNA آزاد جنینی (cfDNA) موجود در جریان خون مادر عمل می‌کند. در طول دوران بارداری، سلول‌های جفت دچار آپوپتوز شده و قطعات DNA خود را به گردش خون مادر وارد می‌کنند. NIPT با جداسازی و بررسی این قطعات DNA نه تنها به تعیین جنسیت بلکه به غربالگری اختلالات کروموزومی شایع مانند تریزومی‌های ۲۱، ۱۸ و ۱۳ نیز کمک خواهد کرد.

هفته دهم بارداری دوقلو

در هفته دهم بارداری دوقلو، رشد هر دو جنین با سرعت قابل ملاحظه‌ای ادامه پیدا می‌کند. در این مرحله، هر یک از دوقلوها حدود ۳۰ تا ۳۵ میلی‌متر طول دارند و تمام اندام‌های حیاتی اصلی آن‌ها شکل گرفته‌اند. با توجه به وجود دو جنین، علائم بارداری معمولا شدت بیشتری نسبت به بارداری تک‌قلو خواهد داشت.

تشخیص قطعی بارداری دوقلو معمولا در سونوگرافی سه‌ماهه اول انجام می‌شود. در این سونوگرافی، دو ساک حاملگی یا دو ضربان قلب مجزا مشاهده می‌شود که وجود چندقلوها را تایید می‌کند.

هفته دهم بارداری جنین پسر

امکان تشخیص پسر بودن جنین از طریق علائم هفته دهم یا سونوگرافی در این هفته وجود ندارد. بهتر است صبر کنید تا زمان تشخیص جنسیت با استفاده از سونوگرافی فرا برسد یا اگر خیلی عجله دارید سراغ تعیین جنسیت با تست ژنتیکی NIPT بروید.

هفته دهم بارداری جنین دختر

تمایز اندام‌های تناسلی خارجی جنین دختر در هفته دهم بارداری آغاز می‌شود اما در این بازه زمانی با سونوگرافی قابل تشخیص قطعی نیست. در هفته دهم، برجستگی تناسلی در جنین دختر به سمت تشکیل کلیتوریس و لابیا پیش می‌رود. تعیین جنسیت دقیق جنین دختر از طریق سونوگرافی، نیاز به گذشت زمان بیشتر و رشد واضح‌تر اندام‌های تناسلی دارد و معمولا از هفته ۱۶ به بعد انجام می‌گیرد.

آیا جنین در هفته دهم حرکت میکند؟

جنین معمولا از هفته هفتم بارداری به بعد با تشکیل شدن عصب و عضله حرکات خود را آغاز خواهد کرد. با این وجود حرکات جنینی در هفته دهم به قدری خفیف است که تنها با سونوگرافی قابل مشاهده خواهد بود. پزشک با سونوگرافی و بررسی حرکات جنین در هفته دهم سلامت و زنده بودن او را تایید خواهد کرد.

حرکت جنین در هفته ۱۰ بارداری چگونه است؟

در هفته دهم حاملگی، جنین در مرحله رشد اندام‌ها قرار دارد و بسیاری از ساختارها عملکرد خود را آغاز می‌کنند. حرکات جنین در این زمان شروع شده اما معمولا مادر آن را احساس نخواهد کرد.

سونوگرافی حاملگی در هفته دهم نشان می‌دهد که جنین دست‌ها و پاها را تکان می‌دهد، سر خود را می‌چرخاند و حرکات ظریفی مانند مکیدن انگشت یا بلعیدن مایع آمنیوتیک را انجام می‌دهد. اتصال مغز به عضلات کوچک امکان انجام این حرکات ابتدایی را فراهم می‌سازد.

جالب است بدانید با وجود اندازه کوچک جنین در هفته دهم، مفاصل اصلی کاملا شکل گرفته‌اند و جنین می‌تواند ستون فقرات خود را حرکت دهد. رژیم غذایی هفته دهم حاملگی

مادران باردار در دهمین هفته بارداری باید به رژیم غذایی خود بسیار توجه کنند تا هم سلامت خود و هم سلامت جنین را تضمین نمایند. متخصصان تغذیه مصرف مواد غذایی زیر را در دهمین هفته حاملگی پیشنهاد می‌کنند:

 

ماده مغذی ضروری	نقش کلیدی در هفته دهم بارداری	منابع غذایی اصلی
اسید فولیک (فولات)	جلوگیری از نقایص لوله عصبی (در سه ماهه اول بسیار حیاتی است).	سبزیجات برگ سبز تیره (مانند اسفناج، کلم بروکلی)، حبوبات (عدس و لوبیا)، مرکبات، غلات غنی‌شده.
پروتئین	بلوک ساختمانی برای رشد سریع سلول‌ها، عضلات و بافت‌های جنین و همچنین رشد بافت رحم.	گوشت‌های کم‌چرب، مرغ، ماهی (کم‌جیوه)، تخم‌مرغ، لبنیات (شیر، ماست، پنیر)، آجیل، حبوبات.
آهن	تولید هموگلوبین و افزایش حجم خون مادر؛ پیشگیری از کم‌خونی در مادر و تامین اکسیژن جنین.	گوشت قرمز کم‌چرب، ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات (مانند عدس و لوبیا)، سبزیجات برگ سبز تیره، میوه‌های خشک.
کلسیم	تشکیل استخوان‌ها و دندان‌های قوی در جنین؛ حفظ سلامت استخوان‌های مادر.	لبنیات کم‌چرب (شیر، ماست، پنیر)، سبزیجات برگ سبز تیره (مانند کلم پیچ)، نوشیدنی‌های گیاهی غنی‌شده.
فیبر	کمک به رفع مشکلات گوارشی شایع در بارداری (مانند یبوست و نفخ).	میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل (نان سبوس‌دار، جو دوسر)، آجیل و خشکبار، حبوبات.
اسیدهای چرب امگا ۳ (DHA)	ضروری برای رشد مغز و چشم جنین.	ماهی‌های چرب کم‌جیوه (مانند سالمون، قزل‌آلا)، گردو، تخم‌مرغ‌های غنی‌شده با امگا ۳.
کولین	رشد و تکامل سیستم عصبی و مغز جنین (به‌ویژه بخش حافظه).	تخم‌مرغ، گوشت بوقلمون، مرغ، انواع کلم.
ویتامین D	کمک به جذب کلسیم و سلامت استخوان‌ها.	ماهی‌های چرب، غذاهای غنی‌شده (شیر)، قرار گرفتن در معرض نور خورشید (با مشورت پزشک یا مکمل).

جنین در هفته دهم کجای شکم قرار دارد؟

در هفته دهم باردار بودن جنین در ناحیه پایینی شکم یعنی داخل حفره لگن و بالاتر از استخوان شرمگاهی (عانه) قرار دارد.

از آنجایی که جنین در عمق لگن مادر قرار دارد لمس یا احساس واضحی از حضور آن از طریق شکم امکان‌پذیر نیست. مادر ممکن است تنها یک فشار یا سنگینی خفیف را در قسمت پایین شکم تجربه کند که این احساس ناشی از گسترش رحم و کشیده شدن رباط‌های نگهدارنده آن است.

آیا در هفته دهم بارداری شکم بزرگ می شود؟

در هفته دهم حاملگی شکم مادر آنقدرها بزرگ نشده که برآمدگی مشخصی ایجاد کند. در این مرحله، رحم به اندازه یک گریپ‌ فروت رشد کرده اما هنوز به طور کامل از داخل حفره لگن بیرون نیامده تا به وضوح در ناحیه شکم قرار گیرد.

بزرگ شدن شکم در اغلب زنان از سه‌ماهه دوم بارداری، یعنی حدود هفته‌های دوازدهم تا شانزدهم، مشخص می‌شود. عواملی مانند ساختار بدنی، وزن اولیه مادر، سابقه بارداری‌های قبلی و موقعیت رحم بر زمان و میزان قابل مشاهده بودن شکم تاثیر می‌گذارند.

نقش ورزش و فعالیت روی جنین در هفته دهم بارداری

متخصصان و محققان طب مادر و جنین بر این باورند که ورزش و فعالیت بدنی مناسب در هفته دهم بارداری برای سلامت مادر و رشد جنین بسیار مفید است.

داشتن تحرک کافی موجب تناسب اندام مادر، کنترل وزن، بهبود گردش خون و تقویت عضلات شده و به طور مستقیم بر زایمان آسان‌تر تاثیر می‌گذارد.

پیاده‌روی، یوگا، پیلاتس و همچنین تمرینات مگر از مهم‌ترین ورزش‌های توصیه شده برای مادران باردار هستند.

تاثیر استرس و نگرانی روی جنین در هفته دهم

استرس و نگرانی مزمن در هفته دهم بارداری می‌تواند تاثیرات منفی قابل توجهی بر رشد و سلامت جنین داشته باشد. سه‌ماهه اول بارداری یک دوره حساس برای تشکیل اندام‌های حیاتی جنین، شامل مغز، قلب و سایر ارگان‌ها، است. استرس طولانی مدت مادر موجب افزایش ترشح هورمون‌های استرس مانند کورتیزول و آدرنالین می‌شود. این هورمون‌ها می‌توانند از جفت عبور کرده و بر سیستم جنینی تاثیر گذاشته و تکامل را مختل کنند.

تحقیقات نشان داده است استرس مزمن با افزایش خطر زایمان زودرس، وزن کم نوزاد هنگام تولد، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی جنین و حتی افزایش احتمال ابتلا به مشکلات رفتاری مانند بیش‌فعالی در آینده مرتبط است. به همین دلیل به مادران باردار توصیه می‌شود با مدیتیشن و ورزش هوازی استرس خود را کنترل کنند.

سقط جنین در هفته دهم حاملگی

اگر چه ریسک سقط جنین در هفته ۱۰ بارداری کمتر از ۴ درصد تخمین زده می‌شود اما باز هم امکان دارد مادری سقط را تجربه کند.

تجربه سقط در هفته ۱۰ حاملگی با علائمی چون کمردرد و دل درد شدید، خونریزی و مشاهده لخته‌های خونی، سردرد و سرگیجه همراه خواهد بود. در صورت مشاهده هر یک از این علائم الزامی است هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه شود.

بایدها و نبایدها هفته دهم بارداری

هفته دهم حاملگی برای شما بسیار آسان سپری خواهد شد به شرطی که به نکات زیر توجه داشته باشید:

• روزانه حداقل ۸ تا ۱۰ لیوان آب بنوشید تا هیدراته باقی بمانید. سعی کنید میزان مصرف مایعات را در شب کمتر کنید تا نیاز کمتری به دفع ادرار شبانه داشته باشید.
• به جای مصرف وعده‌های بزرگ غذایی، چندین وعده کوچک غذا نوش جان کنید.
• به هیچ عنوان سمت الکل و دخانیات نروید.
• مصرف شیرینیجات را کاهش داده تا ریسک ابتلا به دیابت بارداری و افزایش وزن را کاهش دهید.
• اگر از بیماری خاصی رنج می‌برید، حتما این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.
• به اندازه استراحت کرده و از استرس دور بمانید.
• مصرف کافئین و نوشیدنی‌های گازدار را کاهش دهید.
• از پوشیدن لباس‌های تنگ بپرهیزید.
• پیاده‌روی روزانه داشته باشید و کم تحرک نشوید.

نتیجه‌گیری

در این مطلب به بررسی هفتم دهم بارداری پرداخته و هر آنچه را که نیاز است در این باره بدانید، بیان کردیم. اگر تصمیم به انجام آزمایش‌های بارداری در منزل یا ویزیت آنلاین توسط پزشک دارید کافی است با شماره تلفن 09302525155 تماس بگیرید.

سوالات متداول

1- آیا می‌توان در هفته ده بارداری سفر کرد؟

بله. اگر ریسک سقط برای شما وجود نداشته باشد، می‌توانید در هفته ده حاملگی سفر کنید اما باید از نشستن طولانی و همچنین تحرک زیاد در طول سفر بپرهیزید.

2- آیا می‌توان در هفته دهم حاملگی رابطه جنسی داشت؟

بله. اگر پزشک شما را از این کار منع نکرده باشد، داشتن رابطه جنسی در هفته دهم بلامانع است.

3- علت درد شبیه پریودی در هفته دهم بارداری چیست؟

علت این درد رشد رحم است. البته در صورت شدید بودن درد حتما باید به پزشک مراجعه کرد.

4- علت دل درد و کمردرد در هفته دهم بارداری چیست؟

رشد جنین در هفته دهم ممکن است موجب بروز دل درد و کمردرد خفیف در مادر شود.

 

منبع:

https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/pregnancy-week-by-week/in-depth/prenatal-care/art-20045302

https://www.londonpregnancy.com/10-week-pregnancy-scan-explained

https://my.clevelandclinic.org/health/articles/7247-fetal-development-stages-of-growth