علت پایین نیامدن زردی | چرا زردی نوزادم درمان نمی‌ شود؟

یکی از مهم‌ترین سوالاتی که برخی از والدین مطرح می‌کنند در رابطه با علت پایین نیامدن زردی است. زردی نوزادی عارضه‌ای شایع در نوزادان است که معمولا با استفاده از دستگاه فتوتراپی به راحتی درمان می‌شود. در برخی مواقع ممکن است حتی پس از استفاده از دستگاه فتوتراپی باز هم زردی کاهش نیابد. در چنین شرایطی باید به دنبال دلیل پایین نیامدن زردی باشیم.

در این مطلب از مجله‌ی نوزادیار تصمیم داریم علت پایین نیامدن زردی نوزاد با دستگاه فتوتراپی را بررسی کنیم. برای کسب اطلاعات بیشتر با ما همراه شوید.

زردی طولانی مدت نوزاد

روند درمان زردی در نوزادان بسته به عدد زردی، وضعیت سلامتی و حتی علت زردی متفاوت است. در حالت معمول انتظار می‌رود درمان زردی نوزاد بین ۳ تا ۱۰ روز طول بکشد. چنانچه زردی در نوزادان نارس بیش از سه هفته و در نوزادان طبیعی بیش از دو هفته طول بکشد از آن به عنوان زردی طولانی نوزاد یاد می‌شود.

در صورت طولانی شدن روند درمان زردی باید به دنبال علت پایین نیامدن زردی باشید.

چرا زردی نوزاد پایین نمی‌آید؟

اگر طبق گفته پزشک عمل کرده و نوزاد خود را ۱ تا ۲ روز زیر دستگاه فتوتراپی قرار داده‌اید اما میزان بیلی‌روبین خون او کاهش نیافته، احتمالا دلیل یکی از موارد زیر است:

علت طولانی شدن زردی نوزاد	توضیح کوتاه
نارس بودن نوزاد	کبد نارس توانایی کمتری در دفع بیلی‌روبین دارد.
ناسازگاری گروه خونی (ABO یا Rh)	تخریب سریع‌تر گلبول‌های قرمز و افزایش بیلی‌روبین.
زردی ناشی از شیر مادر	وجود ماده‌ای در شیر که در دفع بیلی‌روبین اختلال ایجاد می‌کند (معمولاً بی‌خطر).
عفونت‌ها (مانند عفونت ادراری یا سپسیس)	بیماری‌های عفونی می‌توانند روند کاهش زردی را کُند کنند.
مشکلات کبدی یا مجاری صفراوی	ناتوانی کبد در پردازش یا دفع بیلی‌روبین (مانند آترزی صفراوی).
کمبود آنزیم G6PD (فاویسم)	تجزیه سریع‌تر گلبول‌های قرمز و تولید بیشتر بیلی‌روبین.
کم‌کاری تیروئید	تأخیر در رشد و عملکرد کبد.

نارس بودن نوزاد

طبق تحقیقات حدود ۸۰ درصد نوزادانی که زودتر از زمان مقرر متولد می‌شوند، به زردی نوزادی مبتلا هستند. انتظار می‌رود با اجاره دستگاه زردی نوزاد در طی چندین روز زردی درمان شود اما این اتفاق رخ نخواهد داد. زیر نارس بودن نوزاد باعث می‌شود تا کبد در تجزیه بیلی‌روبین ناتوان باشد. به همین دلیل درمان زردی ممکن است نسبت به نوزادانی که در زمان مقرر متولد شده‌اند، کمی طولانی‌تر شود. توجه داشته باشید در شرایطی که نوزاد شما نارس است حتما روند درمان را زیر نظر متخصصان اطفال پیگیری کنید تا در صورت نیز در کنار دستگاه فتوتراپی از دیگر درمان‌های موجود مانند قطره پدی لاکت، قطره بیلی استاپ و قطره بیلی ناستر استفاده شود.

زردی ناشی از شیر مادر

در برخی موارد شیر مادر دارای ماده‌ای است که در تجزیه بیلی‌روبین اختلال ایجاد می‌کند. نوزادانی که به زردی شیر مادر مبتلا هستند، معمولا روند درمان طولانی‌تری را تجربه خواهند کرد. در چنین شرایطی معمولا استفاده از شیر مادر بی‌خطر است. به همین دلیل توصیه نمی‌شود مصرف شیر مادر قطع شود اما به پیگیری دقیق‌تری برای درمان نیاز است.

کم‌کاری تیروئید

مهم‌ترین وظیفه غده تیروئید ترشح هورمون رشد است. هورمون رشد به طور مستقیم بر تکامل اندام‌های حیاتی مانند کبد تاثیر می‌گذارد‌. هنگامی که هورمون رشد به اندازه در بدن نوزاد ترشح نشود، اندام‌ها تکامل نیافته و به دلیل عدم تکامل کبد، روند درمان زردی طولانی‌تر می‌شود.

اگر مشخص شد نوزاد شما به کم‌کاری تیروئید مبتلا است، باید در کنار اجاره دستگاه زردی نوزاد، روند درمان کم‌کاری تیروئید را نیز پیش ببرید تا درمان زردی هر چه سریع‌تر پیش رود.

ابتلای نوزاد به بیماری فاویسم

فاویسم (به انگلیسی: Favism) یکی بیماری ارثی ژنتیکی است که در علم پزشکی به آن بیماری باقلایی یا G6PD Deficiency نیز گفته می‌شود. این بیماری در اثر کمبود آنزیم گلوکز ۶- فسفات دهیدروژناز ایجاد می‌شود. در اثر کبود این آنزیم گلبول‌های قرمز خون به اکسیدان‌ها حساس خواهند شد. این بیماری یکی از بیماری‌های وابسته به ایکس است و تنها در مردان دیده می‌شود. زنان تنها می‌توانند ناقل این بیماری باشند و به فرزندان پسر خود آن را انتقال دهند.

بیماران مبتلا به فاویسم در صورتی که در تماس با باقلا قرار می‌گیرند، هموگلوبین خون آن‌ها تجزیه و به بیلی‌روبین تبدیل می‌شود. همین موضوع باعث می‌شود تا در صورت ابتلا به زردی با تبدیل هموگلوبین به بیلی‌روبین روند درمان طولانی‌تر شود. مراقبت‌های پزشکی برای کنترل فاویسم الزامی است. تنها در صورتی می‌توان زردی را درمان کرد که بیماری فاویسم نوزاد کنترل شود.

گروه خونی و زردی نوزاد

تحقیقات انجام شده نشان داده است که بین گروه خونی و زردی نوزاد ارتباطی وجود دارد و موجب طولانی شدن روند درمان می‌شود. اگر گروه خونی مادر و نوزاد ناسازگاری داشته باشد تجزیه گلبول‌های قرمز سریع‌تر انجام شده و بیلی‌روبین افزایش می‌یابد. ارتباط زردی نوزاد و گروه خونی به شرح زیر است:

ناسازگاری فاکتور Rh (Rh Incompatibility)

ناسازگاری فاکتور Rh به عنوان یک علت مهم در بیماری همولیتیک نوزادان (HDN) شناخته می‌شود که منجر به زردی شدید می‌شود. این وضعیت زمانی ایجاد می‌شود که مادر دارای گروه خونی Rh منفی و نوزاد دارای گروه خونی Rh مثبت باشد. در تماس خون جنین Rh مثبت با جریان خون مادر Rh منفی  (در زمان زایمان، سقط یا خونریزی‌های جفت)، بدن مادر پروتئین Rh را به عنوان یک آنتی‌ژن خارجی شناسایی کرده و شروع به تولید آنتی‌بادی‌های IgG ضد Rh می‌کند. این آنتی‌بادی‌ها از جفت عبور کرده و گلبول‌های قرمز Rh مثبت نوزاد را تخریب می‌کنند. تخریب گسترده گلبول‌های قرمز (همولیز)، رهاسازی بیش از حد هموگلوبین و تبدیل آن به بیلی‌روبین غیرمستقیم را به دنبال دارد. کبد نارس نوزاد قادر به پردازش این حجم بالای بیلی‌روبین نیست، بنابراین سطح آن در خون افزایش یافته و زردی پاتولوژیک ایجاد می‌شود.

با وجود پیشگیری‌های موثر پزشکی از طریق تزریق ایمونوگلوبولین ضد Rh به مادران، عدم تشخیص و درمان این ناسازگاری می‌تواند عوارض جدی عصبی مانند کرن‌ایکتروس را در پی داشته باشد.

ناسازگاری گروه خونی ABO

ناسازگاری گروه خونی ABO شایع‌ترین شکل ناسازگاری خونی میان مادر و نوزاد است که می‌تواند منجر به زردی همولیتیک شود. این حالت معمولا زمانی مشاهده می‌شود که گروه خونی مادر O باشد و گروه خونی نوزاد A، B یا AB باشد. مادران با گروه خونی O به طور طبیعی آنتی‌بادی‌های IgG علیه آنتی‌ژن‌های A و B دارند.

بر خلاف سیستم Rh، این آنتی‌بادی‌ها حتی بدون تماس قبلی با خون ناسازگار نیز در بدن مادران گروه O وجود داشته و می‌توانند از جفت عبور کنند. ورود این آنتی‌بادی‌ها به جریان خون نوزاد و اتصال آن‌ها به گلبول‌های قرمز ناسازگار، فرآیند تخریب گلبول‌ها را آغاز می‌کند. شدت زردی ناشی از ناسازگاری ABO اغلب خفیف‌تر از ناسازگاری Rh است، زیرا آنتی‌ژن‌های A و B روی گلبول‌های قرمز نوزاد در بدو تولد به طور کامل بیان نشده‌اند.

ابتلا به بیماری‌های کبدی

در برخی از نوزادان علت پایین نیامدن زردی نوزاد، نارسایی کبد است. اگر کبد به درستی عمل نکند، نمی‌تواند بیلی‌روبین را به میزان کافی تجزیه کند. به همین دلیل دفع بیلی‌روبین از طریق ادرار به میزان کافی انجام نمی‌گیرد. در چنین شرایطی درمان زردی نوزاد به تعویق خواهد افتاد.

مراجعه به متخصص کبد و پیشبرد درمان نارسایی در کنار درمان زردی بهترین ایده برای بهبودی نوزاد است.

“Neonatal jaundice persisting beyond 14 days of age is a common clinical scenario. The vast majority of affected children have a benign unconjugated hyperbilirubinaemia, but included in this clinical presentation is a group of neonates with conjugated hyperbilirubinaemia and liver disease. Early identification of liver disease improves the infant’s outcome, especially for those with extra-hepatic biliary atresia.”

«زردی نوزادی که پس از ۱۴ روزگی ادامه می‌یابد، یک موقعیت بالینی شایع است. اکثریت قابل توجهی از این کودکان دچار هیپربیلی‌روبینمی غیرمترشحه یا غیر هم­ کنژوگه (unconjugated) خوش‌خیم هستند اما در میان این گروه، زیرگروهی از نوزادان وجود دارند که دچار هیپربیلی‌روبینمی مترشحه یا هم­ کنژوگه (conjugated) و بیماری کبدی‌اند. تشخیص زودهنگام بیماری کبدی باعث بهبود نتیجه درمان زردی می‌شود.» منبع

عفونت ادراری

یکی از دلایل نادری که می‌تواند موجب طولانی شدن زردی نوزاد شود، عفونت ادراری است. این عارضه بیشتر در نوزادان پسر دیده می‌شود اما در نوزادان دختر نیز گزارش شده است. در صورتی که نوزاد به عفونت ادراری مبتلا باشد کلیه و کبد نمی‌توانند به درستی بیلی‌روبین را دفع کنند، به همین دلیل فرایند درمان زردی طولانی‌تر از حالت نرمال می‌شود.

چنانچه نوزاد شما به عفونت ادراری و زردی نوزادی مبتلا است، برای درمان هر چه سریع‌تر نیاز است در کنار استفاده از دستگاه فتوتراپی با تجویز پزشک مصرف آنتی‌بیوتیک نیز انجام شود.

قبلا مطلبی با عنوان آیا عفونت ادراری می‌تواند موجب زردی نوزاد شود، نوشته‌ایم که مطالعه آن می‌تواند برای شما بسیار مفید باشد.

استفاده نادرست از دستگاه زردی نوزاد

یکی از دلیل پایین نیامدن زردی استفاده نادرست از دستگاه فتوتراپی است. برخی به اشتباه تصور می‌کنند هر دستگاهی با هر طول موجی می‌تواند زردی را درمان کند اما اینگونه نیست.

طول‌ موج لازم برای درمان زردی 450 نانومتر تا 480 نانومتر است. استفاده از طول‌موج کمتر از 450 نانومتر موجب می‌شود زردی درمان نشود.

متخصصان ما در مجموعه‌ی نوزادیار اطلاعات و آموزش‌های لازم را در رابطه با دستگاه زردی نوزاد و نحوه کار کردن با آن در اختیار شما قرار خواهند داد. بنابراین خیالتان راحت خواهد بود که روند درمان زردی به درستی پیش می‌رود.

بی‌کیفیت بودن دستگاه فتوتراپی اجاره شده

از مهم‌ترین علت پایین نیامدن زردی می‌توانیم به بی‌کیفیت بودن دستگاه فتوتراپی اشاره کنیم. اگر مجموعه معتبری را برای اجاره دستگاه زردی نوزاد انتخاب نکنید، به دلیل بی‌کیفیت بودن دستگاه روند درمان زردی طولانی خواهد شد.

اگر نوزاد شما به زردی مبتلا است زمان طلایی درمان را از دست ندهید و هر چه سریع‌تر از مجموعه‌های معتبری مانند نوزادیار دستگاهی با کیفیت و اورجینال را تهیه کنید تا زردی نوزاد را در یک بازه زمانی کوتاه مدت درمان کنید.

نتیجه‌گیری

در این مطلب به بررسی علت پایین نیامدن زردی نوزاد پرداختیم. توجه داشته باشید طولانی شدن زردی نوزاد نیازمند بررسی دقیق پزشکی است. نباید به راحتی از کنار آن عبور کرد. اگر روند درمان زردی نوزاد شما به خوبی پیش نمی‌رود، می‌توانید با متخصصان اطفال مجموعه ما ارتباط برقرار کرده و درمان زردی را پیش ببرید.

ما در مجموعه‌ی نوزادیار بهترین و با کیفیت‌ترین دستگاه‌های زردی نوزاد را با تضمین درمان در اختیار شما قرار خواهیم داد. برای دریافت مشاوره رایگان و کسب اطلاعات بیشتر با شماره تلفن 09302525155 تماس بگیرید.

منابع مقاله:

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2724143

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4707610

https://www.nature.com/articles/s41598-018-33249-6